Waar is de PvdA?

PvdA-leider Job Cohen.Beeld ANP

De Partij van de Arbeid worstelt met de zoveelste identiteitscrisis in haar lange en roemruchte bestaan. "Ik merk dat mensen niet weten wat de partij met het sociale stelsel wil. Ze denken niet meer: bij de PvdA ben je aan het goede adres."

'De PvdA heeft een vaag, bleek profiel. Ze is niet herkenbaar en we moeten ons afvragen of onze inhoud nog wel past bij de sociaal-democratische partij die we zijn", zegt Alard Beck, afdelingsvoorzitter van de PvdA-Nijmegen. "De PvdA is onzichtbaar, terwijl er maatschappelijk veel aan de hand is en er bizar belangrijke besluiten moeten worden genomen", vult Michel Emmelkamp, van de afdeling-Utrecht, hem aan. Het tweetal vormt samen met partijgenoten van nog vier afdelingen de drijvende kracht achter het jongste initiatief om de grootste oppositiepartij te vernieuwen.

Meer debat, terug naar de basis, de wijken in, weg met de partijelite, herstel van partijdemocratie. Om de zoveel jaar ontstaat een beweging die de partij nieuw leven wil inblazen en de oude sociaal-democratische idealen een nieuwe glans en betekenis wil geven.

Deplorabele staat
De huidige roep om partijvernieuwing is dus bepaald niet nieuw. De kritiek op de partij evenmin. Twee jaar geleden was het Kamerlid Diederik Samsom die in een uitgelekte e-mail aan zijn fractiegenoten stelde dat de PvdA zich in een 'deplorabele staat' bevindt. In mei, bij de 65ste verjaardag van de sociaal-democratische partij, bestempelde oud-minister Bram Peper de PvdA als een dode partij, waarvan de dood alleen nog vastgesteld moet worden. Daarmee vergeleken vallen de huidige verwijten dus nog wel mee.

Alleen de manier waarop de linkse vernieuwers van plan zijn hun partij te 'revitaliseren' is wel nieuw. "Iedereen die links georiënteerd is, is welkom om op grote bijeenkomsten op zaterdag 5 november te praten over hoe zo'n moderne, progressieve beweging eruit ziet", luidt de oproep op www.linksevernieuwing.nl

De discussie wordt volgens de website afgetrapt met een online-debat over een vijftal thema's, waaronder de economie en werkgelegenheid, cohesie in de samenleving en de publieke sector. Vervolgens wordt het debat gevoerd aan de hand van stellingen, waarop leden maar ook niet-leden kunnen reageren. "Eén stelling is 'wij zijn tegen kolen- en kerncentrales'. Wat daar uitkomt weet ik nog niet, maar stel dat blijkt dat we er tegen zijn, dan zal dat de inzet van de deelnemende afdelingen bij het congres over het verkiezingsprogramma", vertelt Beck.

Leidend en links
"Ons doel is dat links weer leidend wordt in het debat", zegt Emmelkamp. "Ik zeg links, omdat de PvdA dé beweging van links is, maar andere partijen zijn natuurlijk ook welkom. Zelf ben ik 25 en mijn leeftijdsgenoten hebben niet zoveel met die oude partijstructuren. Dat interesseert ze niet. Wat ze wel interesseert, zijn de problemen met de huizenmarkt, de vraag of ze morgen nog een baan hebben; waarden als 'eerlijk delen' leven nog steeds onder mensen", aldus de voormalig voorzitter van de Jonge Socialisten.

Bij het jongste initiatief zijn ook oude partijrotten betrokken als Piet Boekhoudt, voorzitter van de PvdA-afdeling Groningen. Maar de beweging is breder dan slechts voorzitters en leden van de afdelingen Groningen, Eindhoven, Nijmegen, Maastricht, Enschede en Utrecht. Ook de Wiardi Beckman Stichting (WBS), het wetenschappelijk bureau van de PvdA, heeft de plannen omarmd.

Ook de Tilburgse wethouder Jan Hamming juicht het initiatief toe. "Herijken is nodig. Oude oplossingen van de sociaal-democratie werken niet meer. Of ik me zorgen maak om de peilingen? Die dalen al jaren. Het gaat meer om de samenleving die is veranderd. Als je in oude oplossingen blijft hangen, halen mensen hun schouders op", zegt hij.

PVVV
Zijn afdeling is eveneens met een nieuwe visie bezig. Eentje waarmee ze vrijheid en eigen verantwoordelijkheid weer tot een sociaal-democratisch thema probeert te maken. "Wij moeten meer de partij voor de vrijheid zijn en dan bedoel ik niet de PVV", zegt hij lachend. "Ik heb eens gekscherend gezegd: de PVVV: de Partij voor Vrijheid, Verantwoordelijkheid en Verheffing. Met dat laatste bedoel ik de oude solidariteit. Nu is vrijheid te veel het domein van PVV en VVD. Ik vind dat we het moeten verbinden met solidariteit. Het persoonsgebonden budget (pgb) is daar een goed voorbeeld van. Dat staat voor keuzevrijheid maar ook voor verantwoordelijkheidsgevoel. Hetzelfde geldt voor eigen verantwoordelijkheid, een thema dat de VVD gekaapt heeft. En dat terwijl het juist ook gaat over je verantwoordelijk voelen voor iemand."

Ook fractievoorzitter Job Cohen heeft het plan met open armen ontvangen. "Prima", twitterde de partijleider toen deze week de nieuwe initiatiefnemers naar buiten traden. Dat kan oprecht gemeend zijn, maar is in elk geval ook slim. Het inkapselen is begonnen. Alom wordt ook bezworen dat de actie niet is gericht tegen de partijleider. "Deze vernieuwing is niet gericht tegen Job Cohen of de Tweede Kamerfractie", benadrukt Beck. "Tijdens de algemene beschouwingen deed Cohen het best goed."

Of de positie van Cohen daadwerkelijk geen rol speelt, wordt hier en daar echter betwijfeld. "Het is onmiskenbaar dat er langzaam iets begint te broeien binnen de PvdA", zegt een goed ingevoerde en ervaren PvdA'er. "Als iedereen zegt dat Jobs positie niet in het geding is, dan is dat een goede reden om wantrouwend te zijn. Vergelijk het met een voetbalclub. De PvdA is onderaan het rechterrijtje beland. Dan ontstaat er kritiek, maar die is nooit direct open en bloot tegen de trainer gericht."

Dit is een ingekorte versie van het artikel Waar is de PvdA in Trouw van 1 oktober.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden