Waar groeit mijn spaargeld het groenst?

Groene banken als ASN en Triodos stoppen niet alle spaarcenten van hun klanten in duurzame projecten. Een deel van het geld gaat naar banken die niet groen denken. 'We doen dat niet voor de lol.'

Nadat recent de groene reputatie van de ASN Bank werd aangepakt door de Groningse hoogleraar economie Bert Scholtens, liet ook de Triodos Bank weten niet alle ingelegde spaargelden in duurzame projecten te kunnen stoppen.

De groene spaarder vraagt zich dan af waar hij nog met zijn geld heen kan. ASN afficheert zich als een duurzame bank met bijbehorende plaatjes van windmolens, zonnepanelen en blije mensen in ontwikkelingslanden. Scholtens wees er in Trouw op dat bij ASN nog geen twintig procent van de spaargelden terecht komt bij duurzame projecten. Directeur Peter Blom van Triodos zegt - vorige week vrijdag in NRC Handelsblad¿ dat een kwart van de bij zijn bank ingelegde gelden niet in groene ondernemingen kan worden geïnvesteerd.

Voor een deel is dat verklaarbaar. Zoals elke bank moet ook Triodos verplicht een deel van de spaargelden, 15 à 20 procent, bij andere banken stallen als buffer, zodat de spaarder als hij dat wil zijn geld kan opnemen. Blijft toch nog 5 tot 10 procent over. Dat wordt door Triodos niet in een kluis gestopt, maar weggezet bij andere banken en bij de Europese Centrale Bank.

Is er, dit wetende, voor de groene spaarder een mogelijkheid voorhanden om zijn geld nog duurzamer te stallen? Het antwoord is simpelweg: Nee. "Triodos is de koploper", zegt hoogleraar Scholtens. "Er is geen enkele bank groener. Ze mogen echter nog wel duidelijker vertellen aan de klanten dat een deel van hun spaargeld niet onmiddellijk in groene investeringen kan worden omgezet. Dat alleen vermelden in het jaarverslag is niet voldoende."

Matthijs Bierman, directeur van Triodos Bank Nederland: "We leggen regelmatig uit, in de pers en elders, wat we doen. Wellicht kan dat nog pro-actiever. Bankieren is eigenlijk een simpele bezigheid, vertellen we keer op keer. Geld aantrekken en weer uitlenen.

"Het ons toevertrouwde spaargeld groeit echter zo hard dat het uitzetten van groene investeringen daarmee geen gelijke tred houdt. Die groei is een zegen, maar ook een last. Het is verleidelijk om water bij de wijn te doen. Maar wij gaan voor de moeilijke route en houden voor honderd procent vast aan onze uitgangspunten. Het kost veel tijd om goede en duurzame investeringsmogelijkheden te beoordelen. Noem het slow banking. Dat is het mandaat dat we van onze spaarders hebben meegekregen."

Er is ook geen gebrek aan groene projecten, stelt Bierman met nadruk. "De wereld wordt onherroepelijk duurzamer en daarin zullen wij een rol als voorloper blijven spelen. In een aantal sectoren waarin wij opereren is sprake van grote turbulentie. Neem de zorg. De financiering daarvan staat op zijn kop. Dat geeft onzekerheid. Bij duurzame energie hebben we last van een zwalkend overheidsbeleid. Dan weer wel, dan weer geen subsidies. Het is lastig om daar beleid op te voeren. Het gaat vaak om projecten voor de langere termijn."

Groen spaargeld wegzetten in het buitenland is eveneens geen optie. "Er is een wereldwijde club van groene banken, de Global Alliance for Banking on Values (GABV), maar die banken zitten met dezelfde problemen", zegt Scholtens. De spaarder kan overwegen zijn geld in een groen beleggingsfonds te stoppen. Dat is een grote stap vanwege de extra risico's. Er valt veel te winnen, doorgaans meer dan bij een spaarrekening. Anderzijds kun je veel verliezen. Daar komt bij dat de inleg van beleggingsfondsen, ook de groene, niet is gegarandeerd door de staat.

Triodos blijft dus de duurzaamste spaarmogelijkheid. Peter Ras van de Eerlijke Bankwijzer vindt wel dat Triodos als groene bank, namens zijn spaarders, scherpere eisen moet stellen aan de banken waar geld wordt gestald. "Triodos kan een kwart van zijn spaargeld niet groen wegzetten. Zeg dat de helft verplicht is. Dan is er nog een helft waarover wel zeggenschap is. Dat wordt ook uitgezet bij bijvoorbeeld RBS en Barclays, banken met opvallend grote belangen in fossiele brandstoffen. Klanten van Triodos zouden erop kunnen aandringen het beleid hierop te verscherpen."

De Groningse bankenexpert Scholtens stelt dat Triodos best eens met de hand op tafel kan slaan over de verplichte afdracht aan andere banken. "Zoiets kan wellicht niet formeel, maar informeel kan topman Peter Blom die grootbanken aanspreken op hun onduurzame gedrag. Zijn invloed is groter dan de formele mogelijkheden bieden. Blom kan best wat meer op de voorgrond treden. Hij moet niet zo bescheiden zijn."

Volgens Bierman heeft Triodos 'geen invloed' op de weggezette gelden. "We doen het niet voor de lol. Al zouden we invloed hebben, die andere banken zijn amper toegerust om groene projecten te beoordelen. Wat we wel doen is spreiden. Dan kijken we, naast de grootbanken, ook naar banken die wat dichter tegen ons aanstaan, zoals de FMO. Dat is een bank die ontwikkelingsprojecten in de derde wereld financiert. Verder kopen we er staatsobligaties van. Dat is tamelijk gevaarloos."

Volgens Ras van de Eerlijke Bankwijzer kan Triodos overwegen om niet alleen in de donkergroene koplopers te investeren, maar ook in de wat lichter groene middenmoters. "Het midden- en kleinbedrijf in Nederland heeft nog een enorme duurzaamheidsslag te maken. Triodos kan hierbij helpen. Uiteraard op basis van harde afspraken dat deze bedrijven meetbaar gaan verduurzamen. De grootbanken doen dit niet. Die zeggen wel dat zij investeren om te verduurzamen, maar dat wordt aantoonbaar vaak niet waargemaakt. Triodos kan ook hier een voorlopersrol spelen."

Bierman: "Het is nooit zwart-wit. Als een ondernemer wil omschakelen naar een duurzame bedrijfsvoering en daar een heldere visie over heeft, dan kijken wij serieus of we die omschakeling financieren. Maar we blijven trouw aan onze missie. Daar slagen we aardig in. Er is nu 72 procent van de spaargelden duurzaam geïnvesteerd. We streven naar 80 procent, maar er blijft altijd een gat. Je weet nooit precies van te voren hoe veel spaargeld je binnen haalt. Omdat we zo hard groeien ¿ we doen kennelijk toch iets goed ¿ en we de zorgvuldigheid in acht blijven nemen, lopen we nu wat achter op onze doelstelling. De spaarder moet enig geduld hebben."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden