Waar Doornroosje wakker werd

Sassenpoort. Beeld
Sassenpoort.

Een relatie met de auteurs van de verhalen is er niet, toch biedt Zwolle perfecte decors voor de bekende sprookjes van Grimm. Een wandeling die de fantasie moeiteloos tot leven brengt.

Vele, vele jaren geleden was er eens een zijtak van het Zwarte Water. En op een dag, het was in de achtste eeuw, ontdekten ondernemende lieden deze natuurlijke havenkolk. Alras maakten zij dit tot een echte haven. Gelukkig was er ook een dekzandrug die bij overstromingen droog bleef. Op deze Suolle of Suollu, daar gingen ze wonen. Of kwam die naam van Swolla: het 'gezwollen' water van de Aa, die tot anderhalve eeuw geleden door het stadshart stroomde?

Langzaam werd het een heuse stad die in 1230 stadsrechten kreeg. Maar het was pas bijna twee eeuwen later dat er een gouden tijd aanbrak. Dat was toen Zwolle in 1409 werd toegelaten tot de Hanze, een handelsverbond van - uiteindelijk meer dan 150 - steden in Europa. De aangesloten kooplui hielpen elkaar. Ze traden als een machtsblok op in onderhandelingen. En hun koggeschepen voeren uit veiligheid in konvooi. De rivier de IJssel was een goede transportroute voor de handelswaar. Naast Zwolle waren Doesburg, Zutphen, Deventer, Hattem, Hasselt en Kampen belangrijke Nederlandse Hanzesteden.

De route begint waar ook het centrum van de Zwolse handel lag: aan de Grote Markt. Hieromheen bouwden de handelaren hun handels en -woonhuizen. Ernaast de Grote of Sint-Michaëlskerk. Helaas is het beroemde Schnitgerorgel niet in bedrijf. Bij deze gotische hallenkerk hoorde een toren, totdat de bliksem daar in de zeventiende eeuw korte metten mee maakte. Het verhaal gaat dat de Zwollenaren de overgebleven klokken uit de kerktoren voor veel te veel geld aan Kampen verkocht. Die stad betaalde uit pesterigheid de prijs in centen en andere kleine duiten. Blauwe vingers kregen ze ervan, van het natellen van al dat kleingeld. Hier zou Zwolle de bijnaam Blauwvingerstad aan te danken hebben.

Maar misschien is dit verhaal bedacht door een marketeer die weet dat mensen van sprookjes houden. Want de naam blauwvinger werd oorspronkelijk gegeven aan iemand die meineed pleegde. Speelde dat toen Zwolle het vertrouwen in de landsheer, de bisschop van Utrecht, in 1521 opzegde ten faveure van Karel van Egmond, de hertog van Gelre? Of was dit ook maar een legende?

Een ding is zeker: het verleden laat genoeg ruimte voor fantasie. Wie wil kan in de Sassenpoort een kasteel zien. Vroeger was er ook nog een buitenpoort bij deze stadspoort uit 1406. En dat heeft de landsheer in 1521 geweten. Bij een aanval op de stad stond hij met zijn mannen tussen de binnen- en buitenpoort. Beide poorten werden gesloten en het valhek neergelaten. Ze konden geen kant meer uit. De gleuf van het valhek is nog te zien en ook de mezenkauw, de werpgaten vanwaar kokende olie en pek over aanvallers werd gegoten.

Verder gaat het, langs kerkgebouwen van vroegere immigranten: de Waalse kerk van de hugenoten en de synagoge. Dan door naar de Korte Ademhalingssteeg. Deze straatnaam zou terug te voeren zijn op terdoodveroordeelden die deze route liepen van de gevangenis onder het stadhuis naar de Grote Markt, waar het vonnis zou worden voltrokken. Gure verhalen uit de tijd dat handel nog over de Aa de stad inkwam: hout en stokvis uit Scandinavië, traciet en natuursteen uit Duitsland en doek uit Vlaanderen. In die levendige Hanzetijd werd ook de Onze Lieve Vrouwe Basiliek gebouwd met de gezichtsbepalende Peperbustoren.

En de Aa, die stroomt nog altijd onder de Melkmarkt. Daar aangekomen trekt de kou op en kruipen de stedelingen dieper in hun jas. Vanaf de Melkmarkt doemt een groot gebouw op. In een sprookje zou dit de herberg zijn waar reizigers zich na een barre tocht opwarmen en laven aan spijzen en dranken. Het Hopmanshuis is inderdaad een stadsherberg geweest. Dan wacht er nog een verrassing, een flinke stadsmuur met de Wijdragerstoren. Er tegenover sterrenrestaurant De Librije in de voormalige Broerenkerk en het Broerenklooster. Dit decor brengt onze fantasie tot leven. Of het nu gaat om Doornroosje of Vrouw Holle.

Correctie: vorige week is bij het verhaal over Ravenna per abuis een foto geplaatst van Comacchio, een stad in de buurt van Ravenna.

Waarom doen
Wie van sprookjes houdt kan dit jaar terecht in Zwolle Grimmstad. Los daarvan is het een mooie oude IJsselstad.

Route
De wandeling loopt van en naar NS-station Zwolle. Dit station, waar vele intercity's stoppen, ligt nog geen kilometer van het startpunt op de Grote Markt. Verder gaat het uitsluitend door de historische binnenstad. De route is in totaal 5,5 kilometer lang.

Routebeschrijving
Er zijn meerdere beschrijvingen met achtergrondinformatie bij de VVV verkrijgbaar, bijvoorbeeld 'Stadswandeling door de handelsstad Zwolle' voor 2,50 euro of 'Sporen van blauwvingers' voor 3,50 euro.

Bijzonderheden
Zwolle profileert zich dit jaar als Grimmstad. Er is een maandelijkse sprookjeswandeling door een verhalenverteller voor het hele gezin, met onder meer op 26 februari 'Doornroosje' en op 25 maart 'De wolf en de zeven geitjes'. Deelname kost 6 euro. Op de Verhalenboot in de Stadgracht is er aandacht voor sprookjes in combinatie met muziek. En van 1 tot en met 3 juni staat het Waterval Vertelfestival in het teken van Grimm. Zie ook: www.zwollegrimmstad.nl en www.deverhalenboot.nl.

Gebroeders Grimm

Wat ze in Deventer met Dickens kunnen, kunnen wij in Zwolle ook, met de gebroeders Grimm. Dat moeten ze in Zwolle gedacht hebben. Deventer heeft het jaarlijkse Dickens Festijn in december, Zwolle gaat dit jaar met de sprookjes van Grimm goede sier maken. Van sprookjeswandelingen tot sprookjesfestival. In beide steden vormt de stad slechts het decor voor de sprookjes en verhalen. Een directe relatie tussen de steden en de auteurs is er niet.

Is het een trend om steden op deze manier te vermarkten? Zowel Grimm als Dickens staan dit jaar speciaal in de belangstelling. Charles Dickens werd tweehonderd jaar geleden geboren en daar maken vooral de Engelsen veel werk van. In dat jaar, 1812, tekenden de Duitse gebroeders Grimm bestaande sprookjes en verhalen op.

Zie voor de festiviteiten:
www.dickens2012.org en www.zwollegrimmstad.nl

De bekendste sprookjes van Grimm zijn te lezen via www.grimmstories.com.

null Beeld
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden