Review

Waar blijven de lyrische beelden in de Nederlandse film?

Jann Ruyters

Als de cinema over de relatie tussen de mens en het landschap gaat, zoals de Franse filmcriticus André Bazin ooit beweerde, dan mag je wel concluderen dat er met die relatie in Nederland toch iets mis is. In de Nederlandse artcinema wordt het landschap steeds vaker teruggebracht tot de gezichten van de acteurs, hun huid, hun haar. De wereld om hen heen bevindt zich buiten beeld en als we er toch iets van oppikken is het als een vervreemdend, vreemd decor; nietszeggend en doods zoals de provinciestad in ’Hunting & Zn’, bedreigend kil en nat zoals de Zeeuwse polder in ’Kan door huid heen’, of grijs en leeg zoals de wuivende duinen in ’De laatste dagen van Emma Blank’.

Maar hoogst zelden vind je in de artistieke Nederlandse speelfilm lyrische beelden terug, de liefde voor het land en de natuur, die in buitenlandse films zo vaak vorm krijgt. Een van de mooiste films die het afgelopen filmfestival in Rotterdam draaiden was de Mexicaanse film ’Alamar’, die ook een Tiger Award won, een eenvoudige film over vader, zoon en het koraalrif in Mexico. Een prachtfilm waarin de vader zijn zoon leert duiken en vissen en we voor ons gevoel eindeloze, lange dagen meedobberen op het water.

Water genoeg hier in Nederland, maar geen Nederlandse regisseur die zich erin wil verliezen. De idylle tussen mens en water pik je alleen op in een kinderfilm als ’Kikkerdril’ waarin je wel even mag proeven van sloten en rivieren, en met je blote tenen kan voelen aan het gras.

Nu is Nederland natuurlijk ook een klein land vol lantaarnpalen en ANWB-paddestoelen. Een landschap waarin je jezelf amper kunt verliezen omdat je altijd wel weer een fietspad tegenkomt, of een snelweg, of een buurman. Nu zijn de Vinex-wijken ook van een hopeloze doodsheid, en stralen de oude dorpen al gauw die beknellende Anton Pieckerige tuttigheid uit. Maar het is natuurlijk toch in potentie ook in dit land aanwezig: openheid, weidsheid, en lyriek. Zie prachtdocu’s als ’Het is een schone dag geweest’ en ’Hollands Licht’. Misschien kan er toch eens iemand met de camera in de Betuwe of Biesbosch duiken en de liefde filmen, truttig misschien maar even relevant als claustrofobie, geweld en vervreemding.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden