Waar blijft de energie-hypotheek?

Wie zijn huis een stuk energiezuiniger wil maken, moet diep in de buidel tasten. In dat geval zou een extra bespaarhypotheek uitkomst bieden, maar dat type lening bestaat nog niet.

Als het aan de opstellers van het Nationale Energieakkoord ligt, moeten huiseigenaren - zowel corporaties als particulieren - verplicht hun woning isoleren op straffe van een hogere onroerendezaakbelasting en een hogere overdrachtsbelasting. Veel huiseigenaren willen wel, maar weten niet waar ze de duizenden tot tienduizenden euro's vandaan moeten halen.

Een vijfde van alle aardgas, steenkool en olie die in Nederland wordt verstookt, gaat naar het verwarmen en verlichten van woningen en het aan de praat houden van een reeks huishoudelijke apparaten. Dat kost huiseigenaren en bewoners niet alleen een kleine veertien miljard euro per jaar, maar levert ook nog eens een dikke zestig miljard kilo CO2 op, negen ton per huishouden. Dat kan beter. Vergaande isolatie en gebruik van zonne-energie voor warmte en elektriciteit kunnen het netto energieverbruik van huizen tot vrijwel nul terugbrengen. Maar dan heb je het wel over bedragen van dertig- tot tachtigduizend euro per woning.

Financieren
De vraag is hoe je dat als particulier eigenaar kunt financieren. Mijn eigen huis bijvoorbeeld is oud (honderd jaar), groot (900 kuub) en wordt met vier volwassenen en twee werkplekken intensief gebruikt. De energierekening is dan ook 380 euro per maand en dan hebben we al het dak geïsoleerd, de enkelsteens-buitenmuren aan de binnenzijde voorzien van noppenfolie en gipsplaten, de ramen vervangen door dubbel glas, een zuinige HR-ketel geplaatst en dertig vierkante meter zonnepanelen op het dak gelegd. De vloerisolatie hebben we een paar jaar geleden weer verwijderd, nadat er vijf balken waren doorgerot.

Ondanks die inspanningen krijgt ons huis hooguit energielabel E, maar waarschijnlijk F, het op een na slechtste label. Dat kan beter. Op de website van Milieu Centraal wordt een aantal maatregelen genoemd waarmee we ons energielabel zouden kunnen opkrikken tot niveau A. Dat is nog verre van energieneutraal overigens. Daarvoor zouden we de isolatie van dak, vloer en gevels verder moeten verbeteren, het dubbel glas moeten vervangen door HR++ en de verwarming moeten koppelen aan een zonneboiler. Die maatregelen zouden ons om en nabij dertigduizend euro gaan kosten, waarbij Milieu Centraal er nadrukkelijk voor waarschuwt dat de kosten bij huizen van deze ouderdom en omvang een heel stuk hoger kunnen uitvallen.

Stel echter dat het investeringsbedrag klopt, dan leveren de voorgestelde maatregelen op de energierekening een besparing op van tweeduizend euro per jaar. Als je voor die dertigduizend euro een hypotheek zou afsluiten, ben je ongeveer datzelfde bedrag kwijt aan rente en aflossing. Dat komt dus goed uit. De vraag is echter of je op die basis een extra hypotheek kunt afsluiten. Als het huis flink wat overwaarde heeft, zal dat geen probleem zijn. Maar wat als het al voor honderd procent van de marktwaarde is gefinancierd?

"Als je bij ons een hypotheek aanvraagt, betalen wij de keuring voor het energielabel", vertelt Erik-Jan van Asperen, productmanager hypotheken van Triodos Bank. "Dat levert een verbeterplan op en naarmate meer van de voorgestelde verbeteringen worden uitgevoerd, daalt de hypotheekrente. Dus als je energielabel bijvoorbeeld van G naar B verschuift, betaal je over de hele hypotheek een half procent minder rente. Bij een lening van drie ton, tien jaar vast, scheelt dat al gauw 1500 euro per jaar. Bovendien scheelt het nog eens een vergelijkbaar bedrag op je energierekening."

Hoewel Triodos Bank nu nog de enige geldschieter is met een hypotheekrente die afhankelijk is van het energielabel van de woning, hoopt Van Asperen dat ook andere hypotheekverstrekkers dat gaan doen. "Als het gaat om terugdringen van de CO2-uitstoot, is energiebesparing in woningen laaghangend fruit", zegt hij. "Met betrekkelijk weinig geld en inspanning kun je heel veel resultaat boeken. Je moet het alleen niet te ingewikkeld maken met allerlei regels voor groen financieren. Door het simpel te houden, trek je ook mensen over de streep."

Voor Jan Willem van de Groep van de Energiesprong is het plukken van alleen het laaghangende fruit niet genoeg. Hij wil liefst bijna alle fruit plukken door de naoorlogse woningvoorraad echt energieneutraal te maken, want "met kleine stappen gaan we de ambities niet halen." Op initiatief van de Energiesprong lanceerden vier grote bouwbedrijven en zes woningcorporaties eind juni 'De Stroomversnelling'. Dat is een afspraak om in zeven jaar tijd 111.000 huurwoningen om te bouwen tot 'nul-op-de-meterwoningen'. Van de Groep: "Momenteel kost het energieneutraal maken nog zestig- tot negentigduizend euro per woning, maar we gaan ervan uit dat corporaties en bouwers zoveel ervaring opdoen, dat de kosten met dertig tot veertig procent zullen dalen. Dan kom je uit op bedragen die ook voor particuliere eigenaren zijn op te brengen."

De sleutel tot die sterke prijsdaling is de voorgenomen industriële aanpak van renovatie. Van de Groep: "De naoorlogse woningen, tachtig procent van de totale woningvoorraad, bestaan uit achttien dominante typen. Door vooraf goed te bedenken hoe je de renovatie wilt uitvoeren, kun je seriematig werken met geprefabriceerde constructies. Daardoor wordt de verbouwing stukken goedkoper."

In Kerkrade zijn op die manier 209 huurwoningen uit de jaren zestig en zeventig aangepakt. Van energielabel D werden ze A++ dankzij nieuwe gevels, een nieuw dak met zonnepanelen, een HR-ketel en mechanische ventilatie met warmteterugwinning. Dankzij de industriële aanpak gebeurde dat bovendien in tien werkdagen en konden de bewoners gewoon in hun huis blijven wonen tijdens de verbouwing. De energierekening daalde (nog) niet tot nul, maar wel met gemiddeld honderd euro, terwijl de huur met 64 euro omhoog ging. Iedereen ging er dus op vooruit, de bewoners, de corporatie en de bouwbedrijven, die weer werk hadden.

Als gevolg van de afspraken in De Stroomversnelling zullen bouwbedrijven over een paar jaar met complete en goedkope aanbiedingen komen om woningen energieneutraal te maken, verwacht Van de Groep. De woningcorporaties kunnen daarvoor wel financiering vinden, want een aantal potentiële financiers, waaronder verschillende pensioenfondsen, hebben al belangstelling getoond. Voor particulieren ligt dat lastiger. "Een duurzame hypotheek, zoals die van Triodos Bank, is al een stap in de goede richting. Maar als je echt een sprong wilt maken, dan moet je bovenop je gewone hypotheek een hypotheek kunnen krijgen om je woning energieneutraal te maken."

Andere manier van denken
Zo'n bespaarhypotheek vraagt om een andere manier van denken. Van de Groep: "Nu koop je een huis en betaal je elk jaar een paar duizend euro voor gas en elektriciteit. Je koopt als het ware een schuld van 50.000 euro. Als je dat bedrag kunt lenen, bijvoorbeeld in de vorm van een aparte energiebespaarhypotheek, dan kun je de rente en aflossing betalen van het geld dat je jaarlijks bespaart op je energierekening. Bovendien heeft een verbouwing waarmee je je woning energieneutraal maakt invloed op de waarde van de woning; hij wordt aantrekkelijker voor toekomstige kopers."

Terug naar mijn eigen, vooroorlogse huis. "Tja", zegt Van de Groep, "daar hebben we eigenlijk nog geen antwoord op. Je enige troost is dat een deel van de oplossingen die voor naoorlogse woningen worden ontwikkeld, waarschijnlijk ook bruikbaar zal zijn voor vooroorlogse woningen. Maar als je hem echt energieneutraal wilt maken, dan moet je er zelf geld in steken, want via de energierekening verdien je dat voorlopig niet terug."

'Als bouwers eenmaal ervaring hebben met het energieneutraal maken van woningen, dalen de kosten met 30 tot 40 procent'

In Kerkrade zijn 209 corporatiewoningen energiezuiniger gemaakt. Van energielabel D werden ze A++ dankzij nieuwe gevels, een dak met zonnepanelen, een HR-ketel en mechanische ventilatie met warmteterugwinning.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden