Waal kan Siberische winters aan door betonnen ijsbrekers

Nieuw type rivierdammen beschermd met 'ijsbokken'

Dichtgevroren rivieren met kruiende ijsplaten en schotsen komen in Nederland zelden voor. De Siberische winter van 1963 was de laatste keer dat de brede Waal bevroor. Zo kan het gebeuren dat inwoners van Wamel die hun hond uitlaten in de uiterwaarden zich anno 2015 het hoofd breken over het nut van drie betonnen bouwsels die ze zagen liggen. Gisteren werden de drie ijsbokken - want dat zijn het - opgeleverd. In Siberië heel normaal, voor Nederland een novum.

"Kruiende ijsplaten kunnen door hun kracht grote schade aanbrengen aan de dammen hier", vertelt Marita Cals van Rijkswaterstaat aan een vrouw die de hijswerkzaamheden bekijkt vanaf de Waalkant. Op de achtergrond ligt de zwaaikom, de plaatselijke verbreding, van het Amsterdam-Rijnkanaal. Passagiers op het passerende schip van De Zonnebloem zien een wonderlijke betonnen constructie, 17 meter lang en 70 ton zwaar, in de takels hangen.

De ijsbokken komen op de kop van nieuwe langsdammen aan de Waal bij Tiel. Ze splijten kruiende ijsplaten eerst in tweeën, zegt uitvoerder Roger van Duivenbode van waterbouwcombinatie Van den Herik Boskalis. "Die helften schuiven daarna omhoog en breken bovenop af." De dammen zijn in de stroomrichting aangelegd voor het project 'Ruimte voor de Rivier' en vervangen over 10 kilometer oude kribben, haakse dammetjes waarmee een eeuw de waterstroom werd gestuurd.

De innovatieve langsdammen vragen een vernieuwende manier om met ijsgang rekening te houden. Bruggen hebben pijlers die berekend zijn op ijsgang. Maar voor deze dammen moest Rijkswaterstaat iets nieuws bedenken. Anders zouden ijskracht en stroming ze kunnen verwoesten. "Winters zoals in 1963 komen niet veel voor", erkent Cals. "Maar de vorige eeuw is deze rivier zes maal dichtgevroren, vooral in de vooroorlogse jaren. Je moet er op voorbereid zijn."

De hijskraan wacht. Eerst mag een ketelschip met gevaarlijke inhoud voorbij varen. Daarna is het even kalm. De laatste ijsbok zakt omlaag en ligt op zijn plek. Het wachten op strenge winters kan beginnen. Toekijkende Rijkswaterstaatmedewerkers weten wel waar ze naartoe gaan als het zover is: naar Wamel. Om te zien hoe hun ijsbokken werken.

undefined

Finish nadert voor Ruimte voor de Rivier

Het grote waterveiligheidsproject Ruimte voor de Rivier (2,3 miljard euro) nadert zijn einde. Eind dit jaar moeten alle 34 projecten in het Nederlandse rivierengebied zijn afgerond. Als de Rijn bij Lobith dan 16.000 kuub water per seconde aanvoert, moet het grote rivierstelsel van Waal (en Merwede), Nederrijn (en Lek) en de IJssel dat veilig kunnen afvoeren. Bij aanvang van het project in 2007 kon het rivierstelsel nog maximaal 15.000 kuub aan. Finish nadert voor Ruimte voor de Rivier

De komende maanden zijn er veel opleveringen van grote projecten om de waterafvoer te verbeteren, zoals in Nijmegen, Deventer en de Biesbosch. Een enkel project wordt afgerond in het nieuwe Deltaprogramma Rivieren, zoals de IJsselzijtak bij Kampen. Het Deltaprogramma moet ervoor zorgen dat de Rijntakken uiteindelijk tot 18.000 kuub water per seconde bij Lobith kunnen verwerken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden