Waakzaamheid weer inruilen voor zelfvertrouwen?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag.

Het lijkt of er iets nieuws in de lucht hangt. Enigszins vaag nog, maar toch. Ik zag in elk geval een patroon in een aantal recente nieuwsberichten, met als gezamenlijk thema de gevaren en risico's die Nederland en de westerse wereld bedreigen, en hoe daarop het beste te reageren. Wat opviel, was dat opeens weer de roep klinkt om ontspannen te reageren, om niet meer zo bang te zijn dat de westerse samenlevingen en hun democratische waarden alleen maar overeind blijven met ultieme beveiliging en steeds strengere wetten.

Is dit een kentering? Interessant is hoeveel bijval er kwam voor de Noorse premier Stoltenberg, die na het bloedbad op Utoya de stelling innam dat je democratie beschermt door openheid in plaats van beveiliging. 'Laten we nu samen de openheid, de tolerantie en het gemeenschapsgevoel omarmen', aldus Stoltenberg. Dat was een radicaal andere reactie dan er de afgelopen jaren doorgaans klonk na geweld en terreur. Slechts hier en daar klonk dat de Noren een stel al te naïeve wereldverbeteraars zijn.

Ook in Nederland speelt deze discussie. PvdA-leider Cohen riep op tot een 'meer ontspannen samenleving'. Hij wees onder andere op de overreactie op de verwarde man die een concert verstoorde waarbij de koningin aanwezig was. Uit heel andere politieke hoek was er Frits Bolkestein. Hij sprak over immigratie, een net wat ander thema, maar ook hij kwam met de stelling dat de westerse democratie haar kracht moet zoeken in zelfvertrouwen. Uitdagend zei Bolkestein: 'De islam houdt geen gevaar in voor het Westen. Het is het Westen met zijn ideeën over democratie, individualisme en pluralisme dat een gevaar inhoudt voor de islam'. En tot slot was er ook nog het pleidooi van Hank Heijn, de weduwe van de in 1987 ontvoerde en vermoorde Ahold-topman Gerrit Jan Heijn, om minder krampachtig om te gaan met levenslange gevangenisstraffen.

Tien jaar lang hebben we met z'n allen gedacht dat waakzaamheid en een zekere vorm van gezond wantrouwen de beste middelen zijn om een samenleving veilig te houden. Veiligheid leek maakbaar, een kwestie van genoeg daadkracht en verder niet zeuren. Bezwaren leken overdreven: wie zelf niets kwaads in de zin had, had toch geen last van strenge regels en meer toezicht? Maar inmiddels zijn de nadelen ook bekend. Een land dat voor de zekerheid psychiatrische patiënten opsluit, dat heeft iets treurigs.

Na tien jaar terreurbestrijding en

discussie over veiligheid en leefbaarheid is dit een mooi moment om eens een ander concept te proberen. Vertrouwen in plaats van geharnaste waakzaamheid, is dat niet veel werkbaarder?

We zijn er blijkbaar aan toe, maar daar zit ook het addertje onder het gras. Tolerantie, openheid en compassie zijn wel heerlijke woorden om te omarmen - maar voorkom je er ook aanslagen mee? Dat is toch de lakmoesproef.

Vandaar mijn vraag: Is het wel of niet tijd om waakzaamheid weer in te ruilen voor zelfvertrouwen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden