VVD zwakt standpunt over uitbreiding van de Navo wat af

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - het conflict tussen de VVD-fractie en het kabinet over de uitbreiding van de Navo is op de lange baan geschoven. De VVD houdt fundamentele bezwaren tegen een Navo-nieuwe-stijl, waarin Oost-Europese landen worden uitgenodigd, maar zwakte gisteravond het absolute 'niet doen' af tot een 'thans ongewenst'.

VVD-leider Bolkestein zei tegen het slot van het debat, dat het kabinet mag mee blijven doen aan verdere onderhandelingen over uitbreiding van de Navo. Maar de liberalen behouden zich het recht voor 'nee' te zeggen tegen het onderhandelingsresultaat, als niet aan hun voorwaarden is voldaan. Daarmee dreigen nieuwe politieke problemen op langere termijn, omdat het kabinet geen centimeter wil bijdraaien en voorstander is van de Navo-plannen om Polen, Tsjechië en Hongarije bij het bondgenootschap te halen.

VVD-minister Voorhoeve van defensie stelde vast, dat de kou wat hem betreft uit de lucht was, omdat VVD-leider Bolkestein nu ruimte biedt om de koers van het kabinet door te zetten. De grote meerderheid van de Kamer, PvdA, D66, CDA en enkele kleinere partijen, staat tegenoverde VVD en steunt voluit de regering.

Bolkestein diende gisteravond laat een motie in, waarin de uitbreiding van de Navo 'onder de huidige omstandigheden' ongewenst wordt genoemd. Daarmee zwakte hij het aanvankelijke 'niet doen dus' iets af. De uitbreiding is voor de VVD alleen acceptabel, als ze de stabiliteit in Oost-Europa bevordert, de samenwerking met Rusland niet onnodig belast en Europa niet verdeelt door nieuwe scheidslijnen.

Coalitiegenoot de PvdA noemde dit een onmogelijke boodschap, waarmee de Nederlandse regering niet op pad kan worden gestuurd. De motie maakte overigens geen schijn van kans te worden aangenomen. Het CDA hield vol dat de VVD haaks blijft staan op een hoofdpunt van het buitenlands beleid. Woordvoerder De Hoop Scheffer concludeerde dat Bolkestein zijn partijgenoot Voorhoeve 'als een baksteen laat vallen'. Bolkestein bestreed die uitleg en hield vol dat zijn fractie vertrouwen houdt in het kabinet. “Wat mij betreft tot de laatste snik. Dat wil zeggen tot de verkiezingenvan 6 mei 1998.”

Minister van Mierlo (D66, buitenlandse zaken) concludeerde dat de kritiek die de VVD houdt op de Navo-plannen niet hoeft te leiden tot een afwijkend standpunt van de Nederlandse regering in het bondgenootschap. Zou Den Haag bij moeten sturen, zoals Bolkestein aanvankelijk wenste, dan zou de geloofwaardigheid van Nederland in de Navo zware schade heben opgelopen, maakte Van Mierlo duidelijk.

Bolkestein maakte eerder in het debat duidelijk, dat hij vress houdt voor een verandering van de Navo van pure militaire 'vechtorganisatie' in een meer politiek bondgenootschap. “Ik denk dat men een tijgerkat niet zomaar in een spinnend poesje kan veranderen,”.

Voorhoeve ontkende dat de defensiebudgetten van Polen, Tsjechië en Hongarije snel fors moeten stijgen, om aan de hoge militaire standaard van de Navo te voldoen. Bolkestein had aangevoerd dat bijvoorbeeld de regering in Warschau gedwongen zal worden tot een verdubbeling van zijn militaire uitgaven. Volgens Voorhoeve gaat het de komende vijf jaar slechts om een stijging van totaal tien procent. De nieuwe leden hoeven volgens de minister niet direct militair volledig mee te doen. “De uitbreiding is vooral van politiek belang.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden