VVD wil de rechter juist toetsingsrecht ontnemen

Met tegenvoorstel liberalen dalen kansen initiatiefwet GroenLinks naar nul

"Er is geen kans op een tweederde meerderheid voor mijn wetsvoorstel, zelfs niet op een gewone meerderheid. Tegenover ons initiatiefwetsvoorstel staat een voorstel van de VVD-fractie, ingediend door mijn collega Joost Taverne. Hij wil compleet de andere kant op"

Nuchter stelt GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren vast dat haar initiatiefwetsvoorstel om Nederlandse rechters de bevoegdheid te geven wetten aan de Grondwet te toetsen op dit moment kansloos is. Nu verbiedt de Grondwet een dergelijke toetsing nog. Om het verbod op te heffen is dus een Grondwetswijziging nodig.

Van Tongeren, vooral bekend als milieuwoordvoerster van haar fractie, heeft de verdediging van de initiatiefwet overgenomen van haar in 2010 uit de Tweede Kamer vertrokken collega Femke Halsema. In 2004 ging de Tweede Kamer met overgrote meerderheid (alle fracties behalve die van het CDA) akkoord met de initiatiefwet van Halsema. In de Eerste Kamer lagen de kaarten anders. Daar bleek de VVD-fractie tegen. Met de hakken over de sloot - 37 stemmen voor, 36 tegen - wist Halsema haar voorstel toch aangenomen te krijgen door de senaat. Maar toen al was er weinig hoop dat ze in tweede lezing de vereiste tweederde meerderheid in beide Kamers zou halen.

Onder staatsrechtgeleerden wordt het GroenLinks-voorstel breed gesteund. Daarvan getuigt nu ook het advies van de Raad voor de Rechtspraak. Toetsing van wetten aan de Grondwet kan burgers beschermen tegen de politieke waan van de dag. Dat is vooral in het belang van minderheden. Zonder Grondwettelijke toetsing van wetten - of dat nu gebeurt door een Constitutioneel Hof, zoals in Duitsland of door een rechter, zoals de Raad voor de Rechtspraak adviseert - lopen zij de kans door emoties van het moment overlopen te worden. Dan is het mooi dat die minderheden naar de rechter kunnen stappen.

Tegenstanders van deze redenering, zoals bijvoorbeeld de jurist Erik Jurgens, vinden dat dit leidt tot een excessieve macht voor de rechters. Van Tongeren is het daar niet mee eens: "Met ons voorstel worden de rechten van burgers meer in balans gebracht met de politiek'"

Binnenkort gaat Van Tongeren haar wetsvoorstel aanmelden voor behandeling in tweede lezing. Al weet ze dat ze kansloos is. "Vergelijk het met milieuwetgeving. Dat gaat ook met vallen en opstaan."

In de Kamer ligt namelijk ook een voorstel van VVD-parlementariër Joost Taverne. Nu nog kunnen rechters wetten toetsen aan internationale verdragen, waarin burgerrechten ook omschreven staan. Taverne wil die toetsing wettelijk onmogelijk maken. Naar zijn idee komt het internationale recht op deze manier te veel op het terrein van de Nederlandse wetgever: "Daarmee is de balans tussen internationaal recht en Nederlands recht zoek. Hierdoor heeft de Kamer steeds minder te zeggen en daarmee de kiezer."

GroenLinks en de Raad voor de Rechtspraak zijn dus verder van huis dan ooit.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden