Analyse

VVD heeft kater na debat over integriteit

Hans van Baalen (rechts), lijsttrekker voor de VVD bij de Europese verkiezingen, na afloop van de tweede dag van het VVD-congres. Beeld anp
Hans van Baalen (rechts), lijsttrekker voor de VVD bij de Europese verkiezingen, na afloop van de tweede dag van het VVD-congres.Beeld anp

Het kan niet anders dan dat veel VVD'ers met een lichte kater terugkijken op het partijcongres van het afgelopen weekeinde. Zij kregen daar van het bestuur nieuwe regels opgelegd om het integriteitsbesef van liberale wethouders, burgemeesters, raadsleden en Haagse politici 'nog beter' te waarborgen.

De vervelende nasmaak heeft er mee te maken dat de VVD een discussie over het doen en laten van politici onhandig naar zich toe heeft getrokken. Waarmee de verkeerde indruk kan worden gewekt dat de 65 jaar oude liberale partij van vrijheid en verantwoordelijkheid plotseling vol zit met zakkenvullers en fraudeurs. Corruptie in lokale besturen komt voor en moet natuurlijk streng worden bestreden, vinden alle VVD-afdelingen net zo goed als het partijbestuur. Maar nu lijkt het alsof alleen de VVD ermee worstelt, terwijl er bij bestuurders van alle partijen wel eens iets gebeurt. Die andere partijen konden glimlachend toekijken bij de zelfkastijding van de VVD.

Geen handtekening
Natuurlijk kreeg partijleider Rutte de handen op elkaar toen hij opmerkte dat de VVD als grootste partij een goed voorbeeld moet geven. Uiteraard zijn ze het in alle afdelingen wel eens met voorzitter Benk Korthals dat transparantie en betrouwbaarheid van liberale politici stevig bewaakt moet worden. Daarover mag best iets op papier worden gezet.

Veel congresgangers lieten dit weekeinde echter blijken dat ze het niet te nodig vinden dat kandidaat-bestuurders dan ook nog eens tevoren een handtekening zetten onder een lijst vuistregels voor integer gedrag, die het partijbestuur heeft gemaakt. Overbodig, zeggen die tegenstanders van zo'n contract. Volksvertegenwoordigers, burgemeesters en wethouders doen zoiets al via de eed of belofte bij hun aantreden. Dus waarom nog een extra handtekening voor de partij? VVD'ers houden niet van overbodige regels. Bovendien: Wie niet integer is, tekent ook een integriteitscontract. Het helpt niet.

Maar omdat het hoofdbestuur nu eenmaal de bevoegdheid heeft om zulke regels aan kandidaten op te leggen, kon het congres zaterdag niet in het pakket schrappen.

'Laat rechter oordelen'
Een klein clubje van vijf leden, dat zich het Pastinaeck-beraad noemt, begon een kansloze missie voor nog veel strengere integriteitseisen: Schorsen bij elke 'serieuze verdenking van een ernstig strafbaar feit'. Dus ingrijpen wanneer alleen al de schijn van corrupt gedrag is gewekt door een VVD-politicus. Lees: de Roermondse ex-wethouder en ex-senator Jos van Rey. Tegen hem loopt een justitieel onderzoek wegens veronderstelde corruptie.

Zo'n principe om in te grijpen bij schijn van onbetrouwbaarheid gaat niet alleen de Roermondse vrienden van Van Rey te ver. Ook de meeste andere VVD'ers vinden zulke snelle schorsingen te ver gaan. "Laat eerst de rechter oordelen over de feiten", zei het Amsterdamse oud-Kamerlid Anne Lize van der Stoel. Ook het partijbestuur wil alleen maar optreden bij 'aantoonbare' schendingen van integriteit.

Het bestuur greep inmiddels wel in bij de Roermondse kwestie, toen Van Rey daar eerder deze maand 'in goed overleg' voorlopig van de kandidatenlijst voor de gemeenteraadsverkiezingen werd gehaald. De Limburger ligt de VVD als een steen op de maag. Hij was, samen met andere lokale bestuurders over wie twijfel rees, vorig jaar de aanleiding om het integriteitsplan te maken. Het Openbaar Ministerie heeft echter na zeven maanden onderzoek nog niet besloten of hij wordt vervolgd. Zo laat het OM bestuurders die de schijn tegen hebben te lang bungelen, vinden veel VVD'ers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden