VVD en PvdA spraken met D66 over toetreden coalitie

Alexander Pechtold tijdens de regeling van de werkzaamheden in de Kamer, waar de flirt met het kabinet ter sprake kwam. Beeld Novum
Alexander Pechtold tijdens de regeling van de werkzaamheden in de Kamer, waar de flirt met het kabinet ter sprake kwam.Beeld Novum

Speculaties en regelrechte adviezen over uitbreiding van de coalitie hangen al maanden boven het Binnenhof. Gisteren werd het eerste bewijs geleverd dat VVD en PvdA hier daadwerkelijk serieus over hebben nagedacht.

Deze zomer sprak VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra met zijn D66-collega Alexander Pechtold over mogelijke toetreding tot de coalitie. Dat wordt van beide kanten bevestigd. Maar de politici hebben verschillende lezingen over wat daar precies is gezegd.

Volgens bronnen binnen de VVD deed Pechtold zelf het verzoek om toe te treden tot de coalitie. D66 stelde wel harde eisen. Pechtold vroeg om een miljard euro aan investeringen voor het onderwijs. Dat geld moest dan worden weggehaald bij de kindregelingen. Bovendien zou D66 het sociaal akkoord willen openbreken.

Zijlstra heeft hier vervolgens overleg over gehad met de top van de coalitie: premier Mark Rutte, vice-premier Lodewijk Asscher en PvdA-leider Diederik Samsom, die zelf ook met Pechtold heeft gesproken. Al snel bleek dat dit een kansloos idee was. Zowel het kabinet als de beide coalitieleiders voelden niets voor de komst van D66. Met name Samsom was allesbehalve enthousiast. Al tijdens de kabinetsformatie van vorig jaar liet de PvdA-leider merken dat hij liever de SP als eventuele derde coalitiepartij zag dan D66 of CDA.

De coalitie beseft al te goed dat belangrijke wetsvoorstellen kunnen sneuvelen in de Eerste Kamer omdat PvdA en VVD daar geen meerderheid hebben. Met alleen D66 is het kabinet in de senaat niet gered. Ook het CDA zou moeten toetreden voor die meerderheid. Met partijleider Sybrand Buma is er nooit over gesproken. Het idee strandde voortijdig.

Pechtold noemt alle commotie overdreven. Hij geeft toe dat er deze zomer gesprekken met Zijlstra zijn geweest 'over de toekomst van het kabinet'. Maar toetreding tot de coalitie is volgens de D66-leider nooit heel serieus aan de orde geweest. "We hebben alle mogelijkheden doorgenomen. Nieuwe verkiezingen, zelfs als grap een gedoogconstructie en ook een bredere coalitie. Meer was het niet."

Pechtold ontkent ook, zoals vanuit de VVD wordt beweerd, dat hij zelf heeft gevraagd om een plek in het kabinet. De D66'er zou minister willen worden van binnenlandse zaken én rijksdienst en wonen. Pechtold noemt dit 'onzin'.

Op verzoek van PVV-leider Geert Wilders gaf ook premier Rutte een reactie. Hij liet schriftelijk weten dat kabinet en coalitie 'geen initiatieven' hebben genomen om de coalitie uit te breiden en 'daartoe ook geen plannen hebben'.

Alle betrokken partijen balen van de ophef die hier gisteren over is ontstaan. D66 zou een vergeefse gooi naar de macht hebben gedaan. En de coalitie heeft volgens diverse oppositieleiders 'een wanhoopspoging' gedaan door D66 te benaderen. VVD en PvdA zouden bang zijn voor de confrontatie in de senaat.

Of die angst terecht is, wordt al snel duidelijk. Komende dinsdag vergadert de Eerste Kamer over de pensioenplannen van het kabinet. Daar is een bezuiniging van 3 miljard euro mee gemoeid. Het is onwaarschijnlijk dat de oppositie met de huidige plannen akkoord gaat.

Al eerder adviezen over uitbreiden kabinet

Het kabinet kreeg het afgelopen half jaar al diverse adviezen te gaan onderhandelen met D66 en CDA over toetreding tot het kabinet.

Hans Wiegel, oud-leider van de VVD, zei begin maart in NRC: "Het is misschien even slikken, maar als het kabinet het niet doet, blijft het voortmodderen. En daar hoort ook een herziene ministersploeg bij."

Ook in maart zei Roger van Boxtel, D66-fractieleider in de senaat, in 'Met het Oog op Morgen': "Ik zou een tussenformatie niet onverstandig vinden, omdat dit kabinet eigenlijk wel vier jaar moet blijven zitten".

In het AD kwam er steun van PvdA'ers. Han Noten, oud-fractieleider in de Eerste Kamer voor de PvdA, noemde uitbreiding onvermijdelijk. "Een tussenformatie is een logische keus." Ook Jan Pronk, destijds nog lid van de PvdA, zei dat het kabinet een bredere basis nodig had.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden