VUmc zet in op screening voor longkanker

VU medisch centrum zoekt toenadering.Beeld anp

Longkanker is in het bloed te zien, en Amsterdamse oncologen zetten zo in op een nieuwe screeningmethode.

Simpelweg door bloed af te nemen kunnen Amsterdamse onderzoekers met hoge nauwkeurigheid aangeven of een persoon longkanker heeft. Ook als de ziekte nog niet uitgezaaid is, schrijven de oncologen van het VUmc vandaag in vakblad Cancer Cell. Volgens hen staat daarmee een nieuwe mogelijkheid van preventieve screening voor de deur. Twee niet-betrokken hoogleraren temperen de verwachtingen.

Hoofdauteur Myron Best van het VUmc hoopt hiermee binnenkort ook andere kankersoorten vroegtijdig bloot te kunnen leggen. Wel moet de techniek nog door een klinische test, maar daar denkt hij snel mee te beginnen. Daarna zou ze volgens hem in het rijtje van screeningmechanismen kunnen komen, op gelijke hoogte als de mammogram voor borstkanker en de ontlastingtest voor darmtumoren.

Onbeschreven blad

De sleutel naar vroegtijdige diagnose is het bloedplaatje. Deze kleine cellen zwermen massaal door het bloed om beschadigingen aan bloedvaten te repareren, en komen zo ook langs tumorcellen. Bloedplaatjes hebben van zichzelf geen genetisch materiaal. De genetische codes die ze meedragen komen ofwel van de moedercel waaruit ze ontstonden, of een kankercel waar ze tijdens hun ronde langsheen schuren. Ze vormen een onbeschreven blad waaraan valt af te lezen of die kankercellen al dan niet in het lichaam zitten.

Maar dat aflezen is lastig. Volgens Best huizen er makkelijk 5000 moleculen met genetische informatie in een bloedplaatje, en de kunst is om aan te wijzen welke van daarvan duiden op kanker. Vandaar de intrede van een computerprogramma dat wordt 'gevoerd' met het genetisch materiaal uit de bloedplaatjes. Aan het programma de taak om zo te leren welke delen daarvan het belangrijkst zijn voor een robuuste diagnose.

Hoopgevend en interessant

Het systeem blijkt een succesratio van 91 procent te hebben bij mensen met vergevorderde longkanker. Niet-uitgezaaide longkanker aanwijzen ging net iets minder succesvol, daar had de computer het in 81 procent van de gevallen goed. In totaal passeerde het bloed van meer dan 700 mensen de revue, afkomstig van ziekenhuizen over heel Nederland.

Twee niet-betrokken hoogleraren noemen dit onderzoek hoopgevend en interessant, maar wijzen beiden op de kleine groep onderzochte mensen die écht in een vroeg stadium zit. "Het onderzoek is voornamelijk gedaan bij patiënten met uitgezaaide kanker, maar daar gaat het bij screening niet om", zegt kankerepidemioloog Bart Kiemeney van het Radboudumc. Hoogleraar screening Harry de Koning van het Erasmus MC vult aan: "Ik durf niet te zeggen hoe lang het duurt voor we algoritmes hebben die die echt vroege diagnoses kunnen stellen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden