VS en Rusland vinden elkaar in Syrië

wapenstilstand | Zaterdag werd een staakt-het-vuren afgekondigd in Syrië. De vraag is of president Assad zich aan de overeenkomst zal houden. Dit weekend vielen er nog vele doden.

De wapenstilstand die vanavond bij zonsondergang in moet gaan in Syrië heeft dit weekend juist tot ruim honderd doden extra geleid, omdat zowel de regering als rebellenmilities nog snel proberen terreinwinst te behalen. Op de markt van Idlib vielen zaterdag 58 doden, waarschijnlijk door een Russisch bombardement. In het door de regering belegerde Aleppo stierven 42 mensen bij luchtaanvallen.

Verder werd gevochten in de hoofdstad Damascus, bij Palmyra, in het bergachtige noordwesten en in het zuidwesten. Alsof er nog niet genoeg partijen bij de oorlog zijn betrokken schoot ook Israël gisteren raketten af als vergelding voor eerdere afzwaaiers in die richting. Turkije vocht bij de noordelijke grens en meldde gisteren daar 20 strijders van terreurgroep IS te hebben gedood. Turkse militairen vielen eind augustus Syrië binnen om IS uit de grensstreek te verdrijven.

Het staakt-het-vuren werd zaterdagochtend onverwacht aangekondigd door de Russische minister van buitenlandse zaken Sergej Lavrov en zijn Amerikaanse collega John Kerry. Het moet het voor humanitaire organisaties mogelijk maken hulp te verlenen in alle belegerde gebieden, waaronder de zwaar getroffen stad Aleppo. Bovendien zou het onderhandelingen over een politieke overgang mogelijk moeten maken.

Als het een week standhoudt, willen de VS en Rusland militair gaan samenwerken tegen terreurgroepen als IS en het voormalige Nusra-front, een aftakking van Al-Qaida die zich sinds kort Jabhat Fateh al-Sham noemt.

Minister Koenders van buitenlandse zaken) zei dat dit akkoord van levensbelang kan zijn en sprak van een doorbraak. De reacties waren bij de betrokken partijen overwegend positief. Aan de zijde van president Assad zijn dat de Iraanse Revolutionaire Gardes en sjiitische milities uit Libanon en Irak Aan de zijde van de rebellen zijn dat Turkije, de VS en de Arabische Golfstaten.

Maar in Syrië zelf zijn steeds meer afsplitsingen en wisselende coalities ontstaan. Zelfs het regeringsleger is op de grond verdeeld in facties die onder meerdere krijgsheren vallen. Eerder hield geen enkele wapenstilstand langer dan enkele weken stand.

Komende week mag het leger van Assad nog wel doorgaan met het bestoken van aan Al-Qaida gelieerde milities. Om die uit de vele strijders te pikken is op zich al problematisch, en dat wordt het straks ook voor Moskou en Washington, als het zover mocht komen. Want Jabhat Fateh al-Sham werkt aan het front in Aleppo samen met het ultra-conservatieve Ahrar al-Sham. Diens leider gaf aan de samenwerking gewoon door te zetten.

Niet te zien

Vanuit de lucht is het onderscheid niet te zien. Het voormalige Al-Nusra is lokaal populair omdat het de omsingeling van oostelijk Aleppo door het leger wist te doorbreken.

De vraag is of president Assad zich ook aan het akkoord zal houden. Een humanitaire wapenstilstand in maart verwaterde omdat de regering doelen in oppositiegebieden bleef bestoken, inclusief vlakbij een ziekenhuis en school in Damascus en een markt in Idlib. Volgens het staatspersbureau SANA gaat president Assad meewerken.

De oppositie in Syrië zelf reageerde verdeeld op het akkoord. De regering kan tijdens een gevechtspauze zijn troepen hergroeperen, is de vrees. En de bloedbaden in Idlib en Damascus van dit weekend zijn ook niet direct bewijs van goede wil, klinkt het.

De voornaamste groep, het Hoge Onderhandelingscomité (HNC), was bij monde van woordvoerster Bassma Kodmani positief, 'als alle afspraken worden nageleefd'. Het Vrije Syrische Leger (FSA) heeft er een hard hoofd in dat de regering zich aan die afspraken houdt.

Abdul Salam Abdul Razak, militair woordvoerder van de Nour al-Din al Zinki Brigades, zei dat Assad slechts de kans zal grijpen meer door Iran gesteunde milities te verplaatsen naar de verschillende fronten in Aleppo. Het machtige Ahrar al-Sham heeft er ook weinig vertrouwen in.

Kerry sprak de afgelopen weken meermalen met Lavrov en zei dat Rusland in staat is "het Assad-regime onder druk te zetten om een eind te maken aan dit conflict en naar de onderhandelingstafel te komen".

"Dit is nog maar het begin van onze nieuwe betrekkingen", zei Lavrov. Het militaire deel van akkoord behelst dat de VS en Rusland inlichtingen gaan delen en afspreken welke doelen worden aangevallen.

Tegen de nieuwe samenwerking met Moskou bestaat in de VS grote weerstand bij vooraanstaande veiligheidsfunctionarissen zoals minister van defensie Ash Carter en inlichtingendirecteur James Clapper.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden