VS en Rusland staan in Syrië tegenover elkaar

Tot Al-Shula opgerukte eenheden van het Syrische leger ten zuidwesten van Deir Ezzor.Beeld EPA

IS wordt in Syrië van alle kanten belaagd, maar nu dreigt er een onderlinge strijd tussen het Syrische leger, geholpen door Rusland, en de rebellen, gesteund door de VS.

Het kalifaat van Islamitische Staat stort in rap tempo in. Vanuit midden-Syrië rukt het Syrische regime op naar de oostelijke provincies en vanuit Noord-Syrië trekken de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), een Koerdisch-Arabische militie, naar het zuidoosten. Het is een kwestie van tijd voordat beide partijen elkaar ontmoeten en dus neemt de kans op een treffen tussen het Syrische regime en de SDF snel toe.

Tot voor kort was er bij de strijd tegen IS een informele taakverdeling: het Syrische leger was bezig om de Oost-Syrische stad Deir Ezzor te ontzetten - dit regeringsbolwerk werd langer dan drie jaar belegerd door IS. De SDF was ondertussen bezig om Raqqa van IS te bevrijden. Maar nu Deir Ezzor is ontzet en Raqqa bijna is bevrijd, hebben de twee partijen hun pijlen gericht op de herovering van Oost-Syrië. De Russen helpen de regering, de Amerikanen de SDF.

Aanvankelijk leek er ook een informele afspraak te bestaan tussen Rusland en Amerika. Het Syrische leger zou zich beperken tot het gebied ten westen van de Eufraat, de SDF zou zich richten op de bevrijding van het gebied ten oosten daarvan. De rivier werd beschouwd als een 'deconflictie-lijn'. Maar toen het Syrische leger deze maand Deir Ezzor ontzette, werd al gauw duidelijk dat de afspraak niet zou standhouden. Bij de ontzettingsoperatie van de woestijnstad werden namelijk opvallend veel bootjes gesignaleerd. Daaruit bleek dat de Syrische regering van plan was om de rivier over te steken. Vorige week heroverden Syrische militairen zelfs een aantal dorpjes aan de oostzijde van de rivier, tot grote verbazing van de SDF en de Amerikanen.

Oost-Syrië is om veel redenen belangrijk voor zowel de Syrische regering als de SDF. Er zit veel olie in de grond. De regering, die hevig lijdt onder internationale sancties en brandstoftekorten, is er alles aan gelegen om deze gebieden terug te krijgen. De SDF, die streeft naar autonomie of mogelijk ook naar onafhankelijkheid, kan de inkomsten uit de olievelden goed gebruiken voor zijn eigen regio.

Oost-Syrië is ook van groot belang omdat het op de grens ligt met Irak. Assad wil vrij toegang hebben tot het buurland, vanwege de import en export van niet alleen goederen, maar ook van strijders. Sjiitische milities hebben al aangekondigd dat zij Syrië zullen binnentrekken om aan de kant van het Syrische leger te vechten, als hun klus in Irak er opzit. Daarnaast krijgt dan Iran vrije doorgang tot niet alleen Syrië maar ook Libanon.

Dit is dan ook een van de redenen waarom de Amerikanen zich zo actief mengen in dit gebied. Zij helpen de SDF bij de verovering van de oostelijke provincies, niet alleen met het oog op het verslaan van IS, maar ook om zo de Syrische regering en het Libanese Hezbollah af te snijden van hun bondgenoten in Irak en Iran.

Belangrijke troef

Maar Assad heeft nog een belangrijke troef: Rusland. De Russen maakten gisteren officieel bekend dat zij commando's hebben gestuurd naar Oost-Syrië ter ondersteuning van het Syrische leger. Moskou waarschuwde de SDF dat zij het uit hun hoofd moeten halen om de wapens op te nemen tegen de oprukkende troepenmacht. Doen zij dat wel, dan brengen zij Russische levens in gevaar en zal Rusland zich genoodzaakt zien om de SDF aan te vallen, aldus een verklaring.

De Russische waarschuwing is ook gericht aan de Amerikanen. Zij hebben meerdere keren bombardementen uitgevoerd tegen het Syrische leger, maar het is onwaarschijnlijk dat de Amerikanen zoiets opnieuw zullen ondernemen. Zij brengen daarmee niet alleen Russische levens in gevaar, maar ook de wereldvrede.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden