Column

'Vrouwendingen' in de topsport: het laatste taboe

Heather Watson in de eerste ronde van de Australian Open 2015. Beeld reuters

Ongesteldheid is het laatste taboe in de vrouwensport, las ik vrijdag met stijgende verbazing op de website van deze krant. Het verhaal ging over tennisster Heather Watson, de nummer 1 van Engeland, die vorige week al in de eerste ronde van de Australian Open van de baan gemept werd. Geheel tegen de verwachtingen in, want ze verkeerde in fenomenale vorm. Haar verklaring? "Meisjesproblemen."

In Engeland barstte een discussie los over alles wat met menstruatie te maken had. Heather werd toegejuicht, want nooit eerder had een topsporter ongesteldheid aangevoerd als reden voor slechte prestaties. Niet alleen sporters, ook vrouwelijke politici en zakenvrouwen mengden zich: over menstruatie wordt nooit gesproken en dat zou moeten veranderen. Want het is een probleem als je moet presteren. Vrouwen lijden kortom in stilte.

Nu ben ik een vrouwelijke topsporter die ook wel eens menstrueert, maar ik heb dat nooit als een taboe ervaren. Dat kan aan mij liggen. Maar geef toe: u wilt vast niet weten dat ik op het moment dat ik deze letters op papier zet ongesteld ben, net zomin als ik wil weten dat u misschien wel zit te poepen terwijl u dit stukje leest. Ongesteld zijn alle vrouwen. Poepen doen we allemaal. Soms heb je er last van, soms niet. Dat zijn feitelijkheden en in plaats van een taboe gewoon geen onderwerp van gesprek. Wat mij betreft.

Te weinig reserves
Maar dat ik menstruatie niet zo zie, wil niet zeggen dat het geen taboe is. Ik ben voor het doorbreken daarvan - dus ik draag graag mijn steentje bij. Want toegegeven: voor ik zelf op het hoogste niveau ging wielrennen, wist ik ook niet dat veel atletes in een sport waarbij gewicht belangrijk is niet eens ongesteld worden. Train je zoveel dat je vetpercentage tot onder de 15 procent zakt, dan kan het zijn dat de menstruatie stopt. Waarom? Omdat je te weinig reserves hebt voor een baby in je buik. Word je weer dikker - 20 tot 25 procent vet is gezond voor een vrouw - dan komt de ongesteldheid vanzelf ook weer op gang. Moeder natuur is slim.

Overigens is dit geen standaardregel. Elk lichaam reageert anders. Hoewel mijn vetpercentage meerdere malen tot onder de 15 procent is gedaald, is de menstruatie bij mij nooit helemaal gestopt. Het is wel veel minder geworden: in de zomer, wanneer ik het magerst ben, ben ik hooguit één dag ongesteld. Best handig. Of althans: met bloed verlies je ook ijzer. Bloedarmoede is een veelvoorkomende klacht bij atletes, ook bij mij, dus ik zou liever helemaal niet menstrueren.

Ik betwijfel trouwens of Heather al ongesteld was toen ze in Melbourne de baan op ging. De dag ervoor ben ik vaak hangerig en wat humeurig. Maar als het eenmaal zover is, ga ik als de brandweer. Net als veel atletes: de meeste vrouwen presteren beter als ze ongesteld zijn. Leontien van Moorsel menstueerde toen ze in 2003 het werelduurrecord aan flarden fietste. Dat had ze expres zo gepland. De reden: de pijngrens ligt dan iets hoger. Een trainer heeft me ooit verteld dat er in het schaatsen zelfs rekening mee gehouden wordt: schaatssters trainen zwaarder als ze ongesteld zijn, omdat ze dan meer aankunnen.

Doorbraakbloedingen
Waarom slikt die Heather de pil niet gewoon door tijdens belangrijke wedstrijden, vroegen veel Britten zich af. Heeft ze nergens last van. Klinkt ideaal, maar door extreme inspanning kunnen je hormonen nogal op de hobbel raken. Sommige atletes slikken liever helemaal geen pil om de boel niet nog meer in de war te brengen. Anderen slikken de pil bij voorkeur met de stopweek, want als je doorslikt, kun je door de inspanningen doorbraakbloedingen krijgen. Heb ik altijd. Nog veel onhandiger dan 'gewoon' ongesteld zijn. Het is, kortom, een persoonlijk puzzeltje voor elke vrouwelijke atlete.

Ongezond, zegt u, dat hele menstruatiegedoe bij atletes? Klopt. Maar niemand heeft ooit gezegd dat topsport gezond is. Of is dat ook een taboe?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden