Vrouwen zijn vergeten slachtoffers Zuid-Soedan

Verkrachting | interview | Ondanks het vredesakkoord wordt er nog steeds gevochten in Zuid-Soedan. Vooral vrouwen kunnen er niet normaal leven, vertelt de gevluchte Suzan.

"Ik voelde me overal onbeschermd. Thuis, op kantoor, op straat en zelfs in de kerk. Altijd angst voor de dood en voor verkrachting", vertelt de Zuid-Soedanese Suzan (29) bang en boos tegelijk vanuit haar tijdelijke adres in Kenia. Ze wenst anoniem te blijven, ook al lukte het haar twee weken geleden haar geboorteland te ontvluchten. Veel van haar familieleden zijn nog in Zuid-Soedan en ze vreest dat haar openheid hen kan schaden. Suzan is hoogzwanger en woont voorlopig bij vrienden. "Ik wil niet dat mijn kind wordt blootgesteld aan de waanzin van etnische vijandschap die in Zuid-Soedan heerst."

In 2013 brak oorlog uit als gevolg van een machtsstrijd tussen president Salva Kiir en zijn ex-vicepresident Riek Machar. De president is een Dinka, het grootste volk, terwijl Machar een Nuer is. Daarmee was de toon gezet voor een etnisch conflict. "Niet alleen haten Dinka en Nuer elkaar maar de tientallen andere volken haten op hun beurt zowel de Dinka als de Nuer. Die haat is doorgedrongen tot scholen en kerken en beïnvloedt vriendschappen."

Suzan is geboren en getogen op de savanne van centraal Zuid-Soedan. Na onderwijs aan een missieschool kreeg ze in 2007 een beurs om in Kenia te studeren. Toen Zuid-Soedan in 2011 op het punt stond onafhankelijk te worden ging ze vol hoop terug. Ze kreeg snel een baan bij een Keniaanse bank in de hoofdstad Juba en het leven leek haar en Zuid-Soedan toe te lachen.

Twee jaar later lag de droom aan diggelen door het conflict tussen de leiders. Suzan volhardde desondanks. Maar onlangs werd ze op weg naar haar werk onder schot gehouden. "Een man in burger gebaarde me te stoppen. Uit angst reed ik door. Hij achtervolgde me op een brommertaxi en bij de poort van de bank stapte hij in mijn auto en drukte een pistool tegen mijn hoofd." De man vroeg Suzan in het Arabisch tot welk volk ze behoort. "Ik zei dat ik Zuid-Soedanese was. Hij schreeuwde dat hij me ter plekke zou doodschieten als ik geen antwoord gaf. Ik had een Dinka accent in zijn Arabisch gehoord en zei in dezelfde taal dat ik niet geloof in etniciteit." De man, die zei deel uit te maken van de nationale veiligheidsdienst, kalmeerde toen hij merkte dat ze ook Dinka was. "Als ik Nuer was geweest, was ik dood." Suzan besloot te vluchten.

Die beslissing nam ze ook omdat het dagelijkse leven steeds zwaarder werd. Want ook met haar relatief goede inkomen kon ze niet rondkomen in Juba, dat afhankelijk is van import van voedsel. "Ik moet binnenkort bevallen. Er ontbreekt van alles in ziekenhuizen en ook veel medisch personeel is weg. Suzan heeft alle vertrouwen verloren in zowel de Zuid-Soedanese leiders als de internationale gemeenschap. De VN-vredesmissie Unmiss is het niet gelukt de bevolking te beschermen. Strijders van beide zijden in het conflict maken zich schuldig aan talloze schendingen van de mensenrechten, waaronder verkrachtingen.

Vrouwen worden daarmee dubbel gestraft omdat ze worden verstoten. Zeker als een kind wordt geboren uit verkrachting door een man van een ander volk. Dat wordt beschouwd als het besmetten van de bloedlijn.

Suzan: "Zuid-Soedan is een onmogelijke plaats geworden, vooral voor vrouwen. Ik ga alleen terug als ik niet meer dag en nacht bang hoef te zijn."

'Wereld is fiasco beu'

"We kunnen niet meer doen dan blijven onderzoeken en rapporteren om de afschuwelijke situatie in Zuid-Soedan onder de aandacht te brengen", verzucht onderzoekster Elizabeth Deng van Amnesty International. Dat stelde onlangs aan de kaak dat een jaar geleden vrouwen en meisjes zijn ontvoerd in het noordelijke gewest Leer, dat voornamelijk wordt bewoond door Nuer. Waarschijnlijk zijn de ontvoerders gelieerd aan het leger van president Kiir. Maar de internationale gemeenschap lijkt moe te zijn van het Zuid-Soedanese fiasco. "Als kinderen in Oeganda worden ontvoerd door het Verzetsleger van de Heer of Ethiopische kinderen door de Zuid-Soedanese Murle is er internationale verontwaardiging", zegt Elizabeth Deng. "Diezelfde aandacht is er niet voor Zuid-Soedanese vrouwen en meisjes."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden