Column

Vrouwen: Word weer baas in eigen buik

"Natuurlijk, het mag niet, want het is onderscheid maken 'op grond van geslacht', maar het gebeurt wel." Beeld thinkstock

50.000 vrouwen worden jaarlijks op hun werk gediscrimineerd vanwege zwangerschap. Slechts 14 procent onderneemt hier wat tegen.

'Schrijf die baan maar op je buik', kopte Opzij vorige week. Een ijzersterke kop in ijzersterk stuk. Jaarlijks worden 50.000 vrouwen op hun werk of tijdens sollicitaties gediscrimineerd omdat ze zwanger of net moeder zijn. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het College voor de Rechten van de Mens.

Dat aantal is niet verrassend, het is vergelijkbaar met vier jaar geleden. Adriana van Dooijeweert, voorzitter van het College voor de Rechten van de Mens, noemt het wel 'schadelijk' en 'te weinig onderkend'. 'Ik vind dat niet kunnen in een ogenschijnlijk zo geëmancipeerd land als Nederland.'

Natuurlijk, het mag niet, want het is onderscheid maken 'op grond van geslacht', maar het gebeurt wel. Meest opmerkelijk aan de nieuwe getallen van het College is dat 'slechts 14 procent van de vrouwen melding maakt van discriminerende ervaringen bij hun leidinggevende of vakbond. Dat is bijna de helft minder dan in 2012'. Volgens het onderzoek komt dit vooral doordat vrouwen deze vorm van discriminatie niet herkennen en denken dat er toch niets aan te doen is.

In deze columns zal Peter Henk Steenhuis vaak verwijzen naar de vier soorten 'zin' die filosoof en voormalig Denker des Vaderlands René Gude (1957-2015) onderscheidt.

De eerste noemt Gude het Zinnelijke, het lekkere, het lijfelijke aspect, het lustvolle. De tweede het zintuiglijke, het esthetische. De derde het zinrijke. Gude: 'We ervaren zin, doordat we volzinnen maken, in staat zijn te verwoorden wat we beleven, ervaren, maken, doen. Dit is de meest letterlijke vorm van zingeving door betekenisgeving.' Als laatste onderscheidt Gude het zinvolle, dat je bijvoorbeeld achter de doelstelling staat van de ondernemingen waar je werkt.

Een zingevingsvraagstuk
Ik vermoed dat er meer aan de hand is. Dat de baas zich met de buik van zijn werknemers denkt te kunnen bemoeien, en dat vrouwen het laten gebeuren, is een zingevingsvraagstuk. Door het zo te noemen, is de kans groter er iets aan te kunnen verbeteren dan door te stellen dat zo iets in een geëmancipeerd land als Nederland toch eigenlijk niet zou moeten mogen.

Wat is er aan de hand? Het is te makkelijk te zeggen dat zwangerschap niets met werk te maken heeft. Dat heeft het wel. Niet met je kwaliteiten als werknemer maar wel met de indeling van je werkweek, en met je beschikbare uren, met het ritme van je leven dus. In de categorie van Gude hoort dit bij het zinrijke: nadenken over definiëring en herdefiniëring van werk.

Als het goed is, geldt iets vergelijkbaars trouwens ook voor de man die bij de buik hoort: wil hij zijn vaderschap enigszins aardig aankleden, dan zal dit gevolgen hebben voor zijn werkweek. Dat vergt overleg tussen baas en werknemer, dat vergt aanpassing van beide kanten, het is zoeken naar nieuwe mogelijkheden. Lastig, zoals alle zingevingsvraagstukken lastig zijn.

Beeld thinkstock

Geslachtsdiscriminatie
Wat te doen als werkgevers niet geïnteresseerd zijn in dergelijke zingevingsvraagstukken en gewoon doorgaan met geslachtsdiscriminatie? In mijn boekje 'Het leven is niet leuk als je je mond houdt,' vroeg ik dit aan Marli Huijer, Denker des Vaderlands'.

Huijer: "Laatst had ik drie meiden van de studie biologie uit Leiden op bezoek. Zij wilden weten wat ik ervan vond dat Google zijn vrouwelijke werknemers ervoor wil betalen hun eicellen te laten invriezen, zodat ze hun zwangerschap kunnen uitstellen en langer voor het bedrijf productief konden blijven. 'Meiden,' zei ik, 'dit is toch verschrikkelijk. We hebben ons zo ingezet voor zelfbeschikking over de voortplanting! Dan moet ik een vraag beantwoorden over een bedrijf dat via betaling vrouwen probeert te verleiden hun reproductie uit handen te geven.'"

Wat moeten die vrouwen doen, behalve eens in de vier jaar een enquête invullen over geslachtsdiscriminatie?

Huijer raadt vrouwen altijd aan om zich te organiseren met andere vrouwen en bombarie te maken, dat kan bij de overheid en bij werkgevers, maar dat kan ook door vrijmoedig over hun ervaringen te spreken in kranten, tijdschriften, op straat, televisie en in achterafzaaltjes, in politieke fora, in moskeeën, kerken en synagogen, op internet. Geen werkgever wil toch bekend komen te staan als vrouwonvriendelijk in het ogenschijnlijk zo geëmancipeerde Nederland?

Zingeving is niet zweverig, het is praktisch, soms lastig, soms risicovol en soms tijdrovend. Advies aan de 86 procent van de vrouwen die niets onderneemt bij discriminatie bij zwangerschap: sta op, laat je horen en wordt weer baas in eigen buik.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden