Column

Vrouwen, schrijf liever zélf een filosofieboek dan een klaagmanifest

De Griekse filosoof Socrates. Beeld REUTERS

Tjonge, ben ik even blij dat ik geen jurylid was voor de Socrates wisselbeker voor het meest prikkelende filosofieboek, die aanstaande vrijdag wordt uitgereikt. Of dat een feestelijke gebeurtenis zal zijn, is nog maar de vraag.

Nog voordat de shortlist bekend werd, had de prijs al een klacht aan zijn broek over het geringe aantal vrouwen dat meedong. Zes van de 64, minder dan tien procent van de vorig jaar in Nederland geschreven boeken bleek door een vrouw geschreven. Een schande, vond de 'vrouwenredactie' van Filosofie Magazine, die er een verontwaardigd Manifest over schreef.

Een motie van wantrouwen jegens de jury betekende dat natuurlijk níet, zo betuigde het manifest vroom. De 'vrouwenredactie' had beter moeten weten. Natúúrlijk werpt zo'n verwijt een schaduw over de prijs én over de integriteit van de jury. Begrijpelijkerwijs reageerde jurylid Elma Drayer op de radio als door een wesp gestoken. Ja, slechts één van de vijf namen op de inmiddels bekend gemaakte shortlist was die van een vrouw, zo antwoordde zij. Dat is nog altijd een verdubbeling van het percentage over álle boeken - als je het rekenmachientje tot je enige criterium maakt.

Schijn van beïnvloeding
De interventie van Filosofie Magazine was niet alleen daarom ongelukkig. Het blad zelf heeft aan de bron van de Socrates wisselbeker gestaan. Het tuigde die prijs op met een min of meer prestigieuze jury, die kennelijk vertrouwen genoot. Daarmee had de bemoeienis van het blad moeten eindigen. Elke schijn van beïnvloeding doet niet alleen afbreuk aan de integriteit van de jury, maar ook van het blad zelf - al lijkt dat daarvan nauwelijks doordrongen.

Dit geval staat niet op zichzelf. Ooit vertelde mij de juryvoorzitter van een niet nader genoemde prijs dat ook hij door de uitschrijver ervan discreet benaderd was met het dringende verzoek deze toe te kennen aan een vrouw. Of de jury daarop is ingegaan, weet ik niet - zoals we op dit moment ook niet weten of de Socrates wisselbeker dit jaar aan een vrouw zal toevallen. Wel weet ik dat in geen van beide gevallen de jury zijn taak stante pede heeft neergelegd - wat mij de enige juiste reactie zou hebben geleken.

Minst corrupte volk ter aarde
Die onbekommerdheid wortelt, vrees ik, in het rotsvaste Nederlandse geloof het minst corrupte volk ter aarde te zijn. Ook bij ons konkelt en intrigeert het dat het een aard heeft, maar dat gebeurt met een goed geweten en dus valt niemand zich er een buil aan. De goede zaak wast ieder gesjoemel proper. Want goed ís de zaak waar het Manifest van Filosofie Magazine voor strijdt. Meer vrouwen in het publieke debat - en om te beginnen meer filosofieboeken door vrouwen geschreven: ook ik hef er er driewerf hoera voor aan.

Maar helaas, zonder verwatering van dit hoge ideaal gaat het bij de opstelsters van dit Manifest niet. Het enige echte antwoord op de vraag waaróm die boeken er niet zijn, zou immers moeten leiden tot het beschamende antwoord dat vrouwen het er massaal bij laten zitten. In plaats daarvan kwam Lianne Tijhaar, een van de schrijfsters van het Manifest, in Trouw met de opzichtigst mogelijke uitwijkmanoeuvre: Waarom dat zo is, is volgens haar een 'erg moeilijke vraag'. "Als we daar een simpele oorzaak voor hadden, zouden we de filosofie tekortdoen."

Vertrouwd terrein
Ach arme filosofie, op die manier te worden misbruikt voor een slappe uitvlucht. Minder terughoudend is de opstelster wanneer het op die andere verantwoordelijken aankomt. "We gaan vrouwen en mannen aanspraken, want emancipatie moet van twee kanten komen," vervolgt ze. En dan zijn we weer op vertrouwd terrein. Vrouwen zijn maar voor de helft verantwoordelijk voor het feit dat zij in gebreke blijven. En aan het eind van die alinea helemaal niet meer. Dan blijken het de uitgevers te zijn die "actie [moeten] ondernemen om meer boeken van vrouwelijke auteurs te realiseren."

Ach, beste Manifesteersters, laat ik u nu vertellen dat uitgevers de hemel te rijk zouden zijn met filosofische boeken van vrouwelijke auteurs. Al was het maar omdat ze heel goed weten aan welke kant hun boterham besmeerd is. Kijk naar de Nederlandse romanliteratuur, waarin al sinds een kwarteeuw vrouwen triomfen vieren. Denkt u echt dat een uitgever een veelbelovend manuscript zou laten liggen omdat het niet uit mannenhanden komt?

Daarbij is wel één ding voorondersteld. Dat manuscript moet er wel zijn. En dat kunnen vrouwen echt alleen maar zelf schrijven. Ja, dat kost inspanning en meer tijd dan het opstellen van het zoveelste klaagmanifest. Aan het werk gaan is het enige wat u te doen staat - maar dat moet u dan wel doen. U, en niemand anders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden