Vrouwen grijpen hun kans in Afrika

Voormalig model Tiguidanke Camara leidt nu, als eerste West-Afrikaanse ooit, een mijnbedrijf in Ivoorkust.Beeld AFP

Afrika kampt met tegenvallende groei door dalende grondstofprijzen. Industrialisatie door particulier ondernemerschap moet de economische basis versterken.

Laat de Afrikaanse vrouw maar schuiven. Met haar ondernemende geest kan ze als voorbeeld dienen voor veel vrouwen in Latijns-Amerika en Azië. In Afrika zetten gemiddeld twee keer zoveel vrouwen een eigen bedrijf op als in de andere twee werelddelen. Dat blijkt uit gisteren gepubliceerde cijfers in de African Economic Outlook 2017 van de Oeso, de African Development Bank en de Verenigde Naties (VN).

Niet alleen vrouwen, ook mannen zien groeiende kansen als zelfstandig ondernemer. Van de werkende bevolking in Afrika begint 22 procent een nieuw bedrijf, het hoogste percentage ter wereld. Van hen doet iets minder dan de helft dit omdat ze goede marktkansen zien en ruim 30 procent omdat ze geen ander werk kunnen vinden.

Tekst loopt door onder de foto

Open werkplek Cape Town Garage in de wijk Woodstock in Kaapstad. In deze ruimte werken Siyabonga Tiwana (rechts, Skywalk Innovations) en Sandras Phiri (Africa Trust Academy) aan hun eigen Zuid-Afrikaanse bedrijf. Beeld Niels Posthumus

De nieuwe Afrikaanse ondernemers zijn bovendien jong, 31 jaar gemiddeld. Zij zien vooral mogelijkheden in de handel, hotels en restaurants. Daarnaast beginnen traditioneel veel mensen een bedrijfje in de agrarische sector, bosbouw of visserij. Maar er begeven zich ook steeds meer ondernemers op het gebied van de industriële productie. Van de startende Afrikaanse ondernemers komt daarnaast al 20 procent met een innovatieve dienst of product. Ook blijkt dat bedrijven die korter dan vijf jaar bestaan en minder dan twintig werknemers in dienst hebben het meest bijdragen aan de werkgelegenheid in Afrika's formele sector.

Dat is goed nieuws voor het continent dat verlegen zit om een structurele economische impuls, die Afrika minder afhankelijk maakt van de ontwikkelingen in de rest van de wereld. In 2016 viel de economische groei tegen, als gevolg van aanhoudend dalende grondstofprijzen en een zwakke mondiale groei. Het bruto binnenlands product (bbp) voor heel Afrika nam toe met 2,2 procent.

Niet elke Afrikaanse regio groeide even snel. Oost-Afrika boekt met 5,3 procent het beste resultaat. West-Afrika droeg met 0,4 procent het minste bij, vooral door een recessie in Nigeria.

De tekst loopt door onder de foto

Jokoniah Mawongera uit Zimbabwe is een succesvol bedrijf begonnen in Kaapstad, Zuid-Afrika. Hij repareert surfplanken.Beeld epa

Investeringen en innovatie

Door armoedebestrijding hebben de afgelopen tien jaar meer mensen een beter bestaan gekregen, maar dat neemt niet weg dat in 2016 nog altijd 54 procent in 46 van de Afrikaanse landen in armoede leeft en te maken heeft met sociale uitsluiting. Daarom adviseren Oeso, de VN en de African Development Bank om internationaal de inspanningen te verdubbelen en de Afrikanen te helpen hun economie van binnenuit te ontwikkelen door investeringen en innovatie. 

Afrika heeft eerder geprobeerd te industrialiseren, maar dat is grotendeels mislukt. De maakindustrie maakt nog altijd slechts 11 procent uit van het bruto binnenlands product. Een nieuwe poging tot het creëren van nieuwe arbeidsintensieve industrieën staat dan ook hoog op het lijstje van menig Afrikaans politicus.

Afrikaanse landen verschillen onderling sterk en zullen daarom ook niet allemaal hetzelfde pad naar de gewenste industrialisatie volgen. Belangrijk volgens het Oeso-rapport is dat verder gekeken moet worden dan de pure maakindustrie. Zo zouden Afrikaanse overheden andere sectoren kunnen aanwijzen met een hoog groeipotentieel, zoals de agro-industrie.

De nadruk zou daarbij moeten liggen op groene industrialisatie. Technologische ontwikkelingen maken het anno 2017 mogelijk te industrialiseren met een kleinere voetafdruk voor het milieu.

Industrialisatie zou daarnaast vooral gedragen moeten worden door particulier ondernemerschap. Nieuw beleid voor industrialisatie moet daarom goed aansluiten bij de nieuwe generatie jonge ondernemers. Een groot deel van de Afrikanen ziet een eigen bedrijf nu als een goede carrièremogelijkheid. Desondanks kampen veel startende ondernemingen met een lage productiviteit en opereren ze vaak in traditionele sectoren met veel laaggeschoolde arbeiders. Door meer te investeren in opleiding en ontwikkeling krijg je ondernemers met grotere kennis, vaardigheden en motivatie. Die zullen beter toegerust zijn om de nieuwe golf van industrialisatie vorm te geven en in staat om de broodnodige hoogwaardige banen te creëren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden