Review

Vrouwen als oorlogswaar

De Japanners ontvoerden in de Tweede Wereldoorlog zo’n 200.000 meisjes en vrouwen in landen als Korea, China, de Filippijnen en Nederlands Indië naar ’comfort stations’. Ze werden tegelijk met de kogels en het voedsel afgeleverd. Om keer op keer door militairen misbruikt te worden.

De klassieker van de Japanse regisseur Akira Kurosawa, ’Rashomon’, doemt op in het door verschillende getuigen opgediende en zo in kleur sterk wisselende verhaal van de groepsverkrachting van ’Gai Shanxi’, ofwel ’het mooiste meisje in Gao’, Hung-do.

Ze was een vrouw die haar hele leven ergens in het midden van nergens woonde in een door bergen omringd dorp in Noord-China. Hung-do werd in de Tweede Wereldoorlog tot twee keer toe ontvoerd door Japanners en weken opgesloten in het verder gelegen Fort Jungui. Daar werd zij verkracht en mishandeld door de soldaten.

In de film ’Gai Shanxi and her Sisters’ reist de Chinese filmmaker Zhongyi Ban naar dit afgelegen oord om te spreken met diverse ’zusters’ van de dan al overleden Hung-Do. Die ’zusters’ zijn hoogbejaarde vrouwen die net als Hung-do door de Japanners werden ontvoerd en verkracht, maar die soms de ellende ontliepen omdat de iets oudere Hung-do hun plaats innam.

De filmmaker spreekt ook met Japanse bevelhebbers en soldaten. „De vrouwen waren hoeren uit Korea en dienden verkrachtingen van de locale bevolking te voorkomen”, zegt een officier. Een soldaat vertelt iets anders: Er lag een vrouw met lege ogen bloot op bed en toen zeiden ze dat het zijn beurt was. Hij was nog maagd, en seks interesseerde hem weinig, maar hij volgde toch.

Pas toen hij vele jaren later zelf een dochter had kreeg hij berouw. Wat hem toen verbaasde was dat er op het moment zelf helemaal niets in hem omging. Geen opwinding, geen angst. Hij dacht gewoon helemaal niets; alleen dat het eigenlijk vrij smerig was om in haar lichaam ook in het sperma van de vorige mannen te belanden.

Zo’n 200.000 meisjes en vrouwen in landen als Korea, China, de Filippijnen en Nederlands Indië werden tijdens de Tweede Wereldoorlog door het Japanse leger ontvoerd naar aparte ’comfort stations’ in de Japanse legerkampen.

De vrouwen waren oorlogsgoederen, formuleert een onderzoekster in de documentaire ’Behind Forgotten Eyes’ cynisch. Vaak werden ze tegelijk met de kogels en het voedsel in het kamp afgeleverd.

Deze ’troostmeisjes’ moesten verhinderen dat de soldaten in het wilde weg zouden gaan verkrachten. Ook moesten de meisjes de soldaten moed inspreken, zodat ze het slagveld met hernieuwde energie zouden betreden.

Dat laatste zal er vaak bij zijn in geschoten. In ’Behind Forgotten Eyes’ vertellen bejaarde vrouwen hoe zij, sommige destijds niet ouder dan dertien, tien tot twintig keer per dag verkracht werden. Hun vagina’s bloedden, hun lijven schrijnden. De Japanse soldaten praten over de kosten die ervoor zorgden dat men soms nog steeds een gratis vrouw op straat verkieslijker vond.

’Behind Forgotten Eyes’ belicht de decennialange strijd van de vrouwen om erkenning van deze oorlogsmisdaden door de Japanners en de bijbehorende legitimatie door de Japanse overheid. Vorig jaar nog kreeg de huidige Japanse premier Shinzo Abe veel kritiek toen hij suggereerde dat er geen sprake was geweest van dwang. Hij betuigde een paar weken later zijn spijt voor de schending van de mensenrechten in de zaak van de troostmeisjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden