Vrouwelijkheid

Bij opruiming van mijn kasten stuitte ik op een boek waarvan ik het bestaan was vergeten: 'Wat zie je er aardig uit! Een handleiding voor de vrouw die prijs stelt op haar uiterlijk'. Het is geschreven door een zekere Ola Alsen en in 1939 verschenen bij de N.V. Leidsche Uitgeversmaatschappij. Het boek bevat schoonheidswenken voor dames. Het is tevens een afspiegeling van de wereld van zestig jaar geleden en de taak die in deze wereld voor de vrouwelijke soort was weggelegd. Een vrouw stond destijds in dienst van het gezin. Ze moest een goede moeder zijn en, veel belangrijker nog, een voorbeeldige echtgenote. Had ze de hele dag geboend en gedweild, gewassen en gestreken? Lagen de kinderen dreinend met waterpokken te bed? Zij klaagde niet. Ze rechtte haar rug en trok haar gezicht in de plooi. Stralend ontving ze haar heer en meester, wanneer die 's avonds thuiskwam, aan een gedekte dis. Waarom zou ze hem lastigvallen met haar onbenullige probleempjes? Hij moest worden ontzien, want hij had gewérkt!

'Neen, ge mag u niet verwaarlozen als ge eenmaal getrouwd zijt. Daarmee pleegt ge verraad aan uzelf en aan uw man. Blijf altijd de vrouw die hij het eerst in u gezien heeft en die hem gaarne wilde behagen. Blijf hem charmeren en heb daar alles voor over', vermaant Alsen haar lezeressen. 'Geef niet toe aan buien en grillen. Wen u niet aan een pruillip. Glimlach. Speldt op uw jurk steeds een bosje viooltjes of een theeroos. Zie er vrolijk en vriendelijk uit.' Jawel, maar ook weer niet ál te vrolijk en vriendelijk. Want zodoende zou een vrouw de aandacht kunnen trekken van andere mannen dan haar wettige echtgenoot. Daarom heet het: 'Wees niet excentriek! Ook niet een enkele keer? Nooit en in niets! Geen excentrieke hoeden, kleren of gedragingen. Laat dat over aan vrouwen zonder tact en smaak.' En: 'Beheers uw bewegingen. Vermijd het dwaze gekronkel met hals, armen en heupen. Wieg niet met uw schouders. Draag geen shorts. Het is niet nodig zich nog meer ten toon te stellen dan de mode al toelaat.' Vooral tegen gekruiste vrouwenbenen trekt Alsen ten strijde. Ze noemt het niet alleen 'onaesthetisch en ongemanierd', maar zelfs 'onhygiënisch' om het ene been over het andere te slaan. 'Zit nooit met gekruiste benen!', roept zij streng. 'Waarom zoudt ge opzettelijk het gewrongene en verdraaide zoeken? Waarom zoudt ge de weg van eenvoud en waarheid verlaten?'

Een vrouw moet wel aantrekkelijk ogen, maar uitsluitend binnenshuis, in haar natuurlijke territorium. Buiten de deur dient ze zich zo onopgemerkt mogelijk te maken. Nog beter is het, wanneer ze de woning helemaal niet verlaat. Waarom zou ze ook? Een fatsoenlijke echtgenote hoeft zich nooit te vervelen. In een vrij ogenblik kan ze borduren, haken of breien. 'Het is een knus en gezellig gezicht, het bewegen van de naalden. Nooit ziet de vrouw er zo lief en aardig uit als wanneer ze bezig is aan zulk een echt vrouwelijk werk.' Wil ze uit turnen gaan? Niet nodig! Het huis voorziet in al haar behoeften. Voorover liggend op een stoel kan zij zwembewegingen nabootsen. De deur leent zich als klimrek. Ook tafel, divan en schoorsteenmantel zijn geschikte gymnastiektoestellen. 'De heupspieren komen in werking, wanneer we het gestrekte been over het een of ander meubeltje zwaaien.'

Vrouwelijke schoonheid, zo leert ons dit boek, kenmerkt zich door bescheidenheid en teruggetrokkenheid. Een vrouw is, paradoxaal genoeg, op haar mooist wanneer het haar lukt om onzichtbaar te worden. 'Let maar niet op mij', fluistert ze. Stilletjes schuifelt ze van de kamer naar de keuken en van het kastje naar de muur. Ze oefent alvast om, wanneer haar tijd komt, stilletjes dood te gaan. Dit doet ze bij voorkeur in de bezemkast, waar haar stoffelijke overschot in een handomdraai kan worden opgeveegd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden