Vrouwelijke rechters in de meerderheid: wat is daarvan het probleem?

Beeld thinkstock

Wie in de rechtbank moet verschijnen, staat steeds vaker tegenover een vrouwelijke rechter. De rechtbank in Den Haag vindt dat problematisch en overweegt mannen voortaan voorrang te geven bij sollicitaties. Wat is het probleem als een meerderheid van de rechters vrouw is?

Mannen waren eeuwenlang in de meerderheid onder de rechters. Daaraan kwam in 2008 een einde, toen de verdeling voor het eerst fifty-fifty was. Dat blijkt uit cijfers van de Raad voor de Rechtspraak. Sindsdien is het percentage vrouwen jaarlijks ongeveer met een procent toegenomen tot 56 procent in 2013.

Onder de rechtenstudenten zijn vrouwen ook in de meerderheid, net als bij de rechtersopleidingen. En vrouwen solliciteren niet alleen vaker als rechter, ze doen het ook beter bij de selectie. Het aandeel vrouwen met voorzittershamers verschilt trouwens per rechtszaal. Zo is in Noord-Holland 70 procent vrouw, tegenover 52 procent in Limburg (zie ook de tabel onderaan).

Er is geen enkele aanwijzing dat vrouwen betere (of slechtere) rechters zijn dan mannen. Vrouwen blijken ook niet zwaarder of lichter te straffen. Toch zijn er volgens deskundigen drie nadelen van een meerderheid aan vrouwelijke rechters.

Representativiteit
"Het is belangrijk dat de rechterlijke macht een afspiegeling is van de maatschappij", zegt Marijke Malsch, onderzoekster bij het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving en zelf plaatsvervangend rechter in Haarlem. "Als een rechtbank te eenzijdig is samengesteld, bestaat het risico dat burgers zich niet herkennen in uitspraken en ze daarom niet naleven."

Dat is volgens de rechtbank Den Haag precies de reden waarom ze overweegt mannen voorrang te geven. "De beeldvorming is belangrijk. We willen niet te boek staan als vreemd bolwerk", zegt een voorlichtster. "Maar van mannen voortrekken is geen sprake, want dat mag juridisch helemaal niet."

Cultuurverschillen
Het herkenningsprobleem is in het bijzonder belangrijk bij verdachten die een andere cultuur hebben dan de Nederlandse, denkt strafrechtadvocaat Theo Hiddema.

Stel, een man staat terecht voor huiselijk geweld jegens een vrouw of verkrachting van een vrouw. De verdachte komt uit een cultuur waarbinnen vrouwen minder gezaghebbend zijn dan mannen en de mening van vrouwen minder hoog staat aangeschreven. De beoordelende rechters zijn vrouwen, net als de Officier van Justitie en de griffier. Dat komt overigens niet zelden voor.

"Dan heb je een probleem", zegt Hiddema. "Het is een koude douche als een volledig vrouwelijk college verdachten in zulke gevallen inpepert dat hun gedrag binnen onze cultuur niet van deze tijd is. Dan is het vonnis is voor de verdachten moeilijk te begrijpen en accepteren. Ze voelen zich vernederd. Daarom geven ze de hoop vaak op; ze denken dat een hoger beroep niets uithaalt."

Sfeer
Een derde probleem gaat over de sfeer in de rechtszaal. Die sfeer is belangrijk, vindt Hiddema. Voor mannelijke advocaten, tenminste. "Vrouwelijke rechters zijn gelijkmatig en sereen", zegt hij. "Af en toe wat mannelijke agressie van door de wol geverfde rechters werkt sfeerverhogend."

Hiddema zelf merkt dat hij minder goed met de vrouwelijke rechters kan praten. "Mannen zijn toch op zoek naar gelijkgestemden. We hebben onze eigen gedachten en hormonen, van waaruit we gevoelens en meningen ontwikkelen. Het lucht op daar van man tot man over te spreken. Een man snapt het."

Percentages vrouwelijke rechters bij Nederlandse rechtbanken
Noord-Holland: 70%
Midden Nederland: 64%
Den Haag: 63%
Rotterdam: 61%
Gelderland: 56%
Oost-Brabant: 55%
Zeeland-West-Brabant: 54%
Limburg: 52%
Noord-Nederland: onbekend
Amsterdam: onbekend
Overijssel: onbekend

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden