Vrouwelijke erewacht voor de eerste vrouw op Defensie

redactie: Teun Lagas, Jurre Plantinga en Ingrid Weel

Nu zijn nog maar vier Haagse departementen over waar nog nooit een vrouw minister is geweest: Algemene Zaken (het departement van de premier), Financiën, Buitenlandse Zaken en Sociale Zaken.

Jeanine Hennis-Plasschaert is als eerste vrouw op Defensie geland, maar die primeur had Agnes van Ardenne al in 2007 willen hebben. Toen deze CDA-minister van ontwikkelingssamenwerking het einde van het derde kabinet-Balkenende aan zag komen, solliciteerde zij openlijk naar een nieuwe termijn in Balkenende IV: "Defensie, het zou een uitdaging zijn die ik niet uit de weg ga". Die benoeming liep ze mis, want de ChristenUnie kreeg de post, en Eimert van Middelkoop trad aan als de baas op Plein 4.

Bij die voordeur aan het Plein werd deze week Hennis met militaire kapelmuziek ontvangen en voor de gelegenheid hadden ze twee vrouwelijke marechaussees als erewacht neergezet, met de blanke sabels plechtig omhoog.

Straks gaat Hennis naar haar eerste vergadering van de Navo en is ze daar aan tafel de derde vrouw naast 25 mannelijke collega's. Omdat in de vergaderzaal van het Navo-hoofdkwartier in Brussel de landen op alfabet zijn gerangschikt, zitten de drie vrouwen toevallig dicht bij elkaar. De Litouwse Rasa Jukneviciene aan de ene kant, aan de andere kant de Noorse Anne-Grete Strøm-Erichsen. Tussen hen zit nog wel Jean-Marie Halsdorf, Luxemburger en man.

Ze kreeg de gebruikelijk vrouw-vraag bij haar aantreden als politieke baas van de krijgsmacht. Het antwoord van Hennis daarop lag ook voor de hand: "Nee, ik geloof niet dat mijn vrouw zijn hier een rol zal spelen". Het was misschien een beetje onhandig dat scheidend minister Hans Hillen bij de overdracht haar hand charmant kuste. Achteraf zei ze dat ze dit 'wel een lief gebaar van Hillen' vond.

De andere gebruikelijke journalistenvraag aan nieuwe ministers van defensie gaat voor haar uiteraard niet op. Natuurlijk is ze niet in dienst geweest. Hennis heeft verder ook geen ervaring met militaire zaken, behalve dat ze vorig jaar de Nederlandse troepen in Afghanistan bezocht en dat ze 'familieleden' heeft werken bij de marine en de landmacht. Dat ze niet in dienst kon, zegt niets. Haar directe voorgangers vervulden evenmin hun dienstplicht. Hans Hillen niet wegens hooikoorts, Eimert van Middelkoop kreeg uitstel en daarna afstel wegens 'persoonlijke onmisbaarheid', als fractiemedewerker bij het Gereformeerd Politiek Verbond.

Hennis betreedt een terrein waar nog maar weinig hoekjes niet toegankelijk zijn voor vrouwen. Het bekendste is de onderzeedienst, waar de commandanten van de Walrus-klasse tot nu toe met succes volhouden dat die boten te krap zijn voor vrouwenfaciliteiten. Misschien heeft premier Wim Kok wel op de doeltreffendste manier duidelijk gemaakt hoe vanzelfsprekend vrouwelijke militairen in lagere rangen meedraaien in zware en gevaarlijke vredesmissies. Want Kok had het altijd over 'de jongens en meisjes' onder moeilijke omstandigheden in Joegoslavië of Irak.

Aan het Binnenhof hielden traditiegetrouw altijd veel meer mannelijke dan vrouwelijke Kamerleden zich bezig met debatten over marine, luchtmacht of landmacht. Ze waren er altijd wel, zoals het bovenstaande rijtje van vrouwelijke defensiewoordvoersters laat zien. PvdA-Kamerlid Angelien Eijsink doet dat nu al een jaar of tien, Sari van Heemskerck was in de jaren tachtig en negentig de sweetheart of the forces, omdat zij als VVD'er altijd goed voor de krijgsmacht zorgde. D66-Kamerlid Wassilla Hachchi doorliep een officiersopleiding bij de marine. Maar de beroemdste defensiewoordvoerster blijft natuurlijk ex-ARP en CDA-Kamerlid 'straaljager Hannie' van Leeuwen. Haar bijnaam werd bedacht door CPN'er Marcus Bakker. Niet alleen omdat zij zoveel F16's wenste, maar ook vanwege haar altijd snelle tred.

Defensievrouwen van de Tweede Kamer
1) Straaljager Hannie van Leeuwen (ARP)

2) Sari van Heemskerck Pillis - Duvekot (VVD)

3) Agnes van Ardenne (CDA)

4) Angelien Eijsink (PvdA)

5) Wassila Hachchi (D66)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden