Vrouw is minstens zo moedig als man

AMSTERDAM – Vrouwen zijn niet minder moedig en heldhaftig dan mannen, hoewel in verhalen over heldendaden doorgaans de onverschrokkenheid van mannen wordt bezongen. Zo hielpen in de Tweede Wereldoorlog meer vrouwen dan mannen de joden aan de gaskamers te ontkomen.

Mannen krijgen wel vaker een medaille voor dapperheid bij het redden van iemand uit een vlammenzee, of het aan wal halen van een drenkeling. Vrouwen verrichten heldendaden met gevaar voor eigen leven meer in anonimiteit: door het bij leven beschikbaar stellen van een nier, of door hulp te bieden in streken waar honger en ziekte heersen. Dat staven Amerikaanse onderzoekers in American Psychologist (april) met harde cijfers.

Aan heldendom kleeft het imago van spierkracht en een zekere roekeloosheid. Mannenwerk dus, namen de onderzoekers aan; mannen schuwen de gevaren minder dan vrouwen. Ze gaan eerder op oorlogspad, of bij de brandweer. En strijden om de vrouwen, waar die juist risico's mijden om te kunnen zorgen, vullen evolutiepsychologen aan.

Dat beeld klopt erg met de man-vrouwverhouding bij de onderscheidingen van het Carnegieheldenfonds, genoemd naar de industrieel en filantroop Andrew Carnegie. Negen op de tien penningen en draagmedailles in de VS gingen sinds 1904 naar mannen die iemand uit het water haalden, of een ander tegen een rover, moordenaar, een wild beest of de vlammen beschermden. Typisch situaties van 'Niet aarzelen, doen!'.

De dominantie van de man verdwijnt bij minder openlijke vormen van heroïek. Op de lijst van de Righteous Among the Nations – van het Holocaust Memorial Museum – prijken evenveel vrouwen als mannen die joden in Nederland, Polen en Frankrijk hielpen onderduiken. Dat is inclusief echtparen, van wie niet bekend is wie de voortrekkersrol in het verzet speelde. Schrap je die echtparen, dan blijken meer vrouwen dan mannen het gevaar van executie te hebben getrotseerd.

Het afstaan van een nier is niet direct levensgevaarlijk, maar kost dikwijls pijn en soms complicaties. Zowel in de VS als in ons land komt 57 procent van de donornieren van de vrouw. Terwijl bijna twee derde van die nieren naar een man gaat. Vanwaar die scheve boel? Mannen aarzelen langer om zich als donor te melden. En beklagen zich achteraf meer over ongemakken, waar vrouwen meer de zorg om de ontvanger benadrukken, hoorden de onderzoekers van betrokkenen.

Ten slotte bleek de vrouw oververtegenwoordigd in riskante missies van het door John Kennedy ingestelde vredeskorps en Doctors of the World van de VS. Die doen oorlogsgebieden en streken aan waar honger, ziekten en geweld heersen. Geen oorden voor vrouwen, zou je zeggen, maar tot 65 procent van artsen en hulpverleners is het wel. En in de journalistiek valt het grote aantal vrouwelijke oorlogsverslaggevers eveneens op.

Maar de mannen incasseren negenvan de tien Carnegie-medailles. Verdacht, maar voor een deel begrijpelijk omdat die gaan naar reddingen – uit water of vuur – waar spieren, snelheid en impulsiviteit zijn vereist. Dat zijn duidelijk acties voor de man, type brandweerman. En gedreven ook, schrijven de psychologen in American Psychologist, door de erkenning die ze ervan verwachten. Eerder onderzoek liet zien dat mannen graag helpen onder toeziende ogen, maar dikwijls niet thuis geven als niemand toekijkt.

Vrouwen munten meer uit in 'stille heroïek'. Zij willen eerst over de gevolgen nadenken en zijn minder toegesneden op direct handelen, waarbij strikte controle over emoties nodig is. Uiteindelijk spreekt uit hun moed meer empathie en dienstbaarheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden