Interview

Vrouw in het nadeel bij religieuze scheiding

"Onder reformatorische christenen neemt het aantal scheidingen nu ook toe." Beeld thinkstock

Zo eenvoudig als je een religieus huwelijk sluit, zo moeilijk kom je er weer van af. De vrouw is vaak in het nadeel, blijkt uit onderzoek. 'In Iran kan ik gearresteerd worden voor overspel.'

De problematiek van huwelijkse gevangenschap verschilt sterk bij moslims, orthodoxe protestanten en katholieken. Maar één punt komt overal terug: de vrouw is vaak in het nadeel.

Jurist en onderzoeker Esther van Eijk van de Universiteit Maastricht bracht het probleem voor het eerst nauwgezet in kaart. Eerder was de omvang in Nederland al geschat: voor de jaren 2011 en 2012 ging het om tussen de 450 en 1690 gevallen.

Wat maakt het zo lastig om religieus te scheiden?
"In de eerste plaats is er vanuit de religieuze huwelijksregels vaak een scheve machtsverhouding: de man heeft een sterkere machtspositie, en daar kan bij de scheiding misbruik van maken. Vrouwen zitten dan met de handen in het haar.

"Een religieuze echtscheiding is een stuk ingrijpender dan een gewone, burgerlijke echtscheiding. Dat laatste kan in een paar maanden. Religieus scheiden is ingewikkelder.

"Voor vrouwen met een migrantenachtergrond nog het meeste. Weigert een man mee te werken aan een islamitische echtscheiding, dan kan zij geen nieuwe relatie aangaan, omdat dat als overspel wordt gezien. In enkele landen staat daar de doodstraf op. Binnen de eigen grenzen is de situatie ook niet ideaal. Neem de katholieke rechtbanken: om door die procedures heen te komen moet je specialisten inhuren.

"Bij een burgerlijke scheiding hoef je niet te zeggen wat er allemaal fout is gegaan, het doet er niet toe wie de schuld heeft. Bij religieuze echtscheidingen wel, daar krijg je, terwijl je de knoop allang hebt doorgehakt, alsnog lastige vragen. Kan dat huwelijk nog gered worden? Kan er nog verzoening plaatsvinden?"

Beeld thinkstock

Valt hier juridisch iets aan te doen?
"Het zou goed zijn als Nederlandse echtscheidingen door meer landen, zoals in Marokko, gemakkelijker erkend zouden worden en vrouwen daarin begeleid worden. Onze onderzoeksgroep gaat na of het mogelijk is om Nederlandse ambassades vrouwen in het buitenland te laten ondersteunen bij echtscheidingen. Misschien kan dat, met een beroep op de schending van mensenrechten."

Waarom is hier niet eerder studie naar gedaan?
"Zo lang heeft men in religieuze kringen nog niet te maken met echtscheidingen. Van de reformatorische christenen die ik heb gesproken hoorde ik dat het aantal scheidingen bij hen nu ook toeneemt. Onder bepaalde moslimjongeren is sprake van een trend, die gaan een soort informele proefhuwelijken met elkaar aan, soms buiten de ouders om. Aan die huwelijken kun je bij scheiding geen rechten ontlenen: je hebt geen recht op alimentatie, en de man heeft geen gezag over het kind."

Zien de religieuze gezagsdragers dit allemaal wel als probleem?
"Imams en andere geestelijken die ik sprak willen de bewustwording hierover vergroten. Ze willen voorkomen dat mensen al te lichtzinnig een huwelijk aangaan. Daar kan ik me als jurist helemaal in vinden. Geliefden zouden zich beter moeten informeren over de rechten en plichten die een huwelijk met zich meebrengt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden