Vroeger mocht er vooral niet worden gepreekt op Goede Vrijdag

Beeld EPA

Het was gisteren Goede Vrijdag, de dag waarop christenen de kruisiging van Jezus gedenken. Is dat een feestdag? 

Niet echt, want het kruis is een afschuwelijk martelwerktuig. Maar deze gebeurtenis loopt wel uit op Pasen, het feest van de opstanding. Daarom is Goede Vrijdag toch een feestdag die in alle soberheid wordt gevierd.

In veel landen is Goede Vrijdag daarom een officiële feestdag. Iedereen is vrij, bedrijven, instanties, scholen en winkels zijn gesloten en het openbaar vervoer rijdt de zondagsdienst. In Nederland is dat anders. Winkels zijn open, in vrijwel alle bedrijven wordt gewerkt en het openbaar vervoer rijdt alsof het een gewone vrijdag is. In sommige plaatsen is zelfs gewoon school. Maar overheidsinstanties zijn gesloten. Vanwaar deze vreemde situatie?

'Onstichtelijk'

Hiervoor moeten we terug naar de Dordtse Synode die in 1618-19 het aantal feestdagen beperkte tot Kerst, Besnijdenis des Heren (1 januari), Pasen, Hemelvaart en Pinksteren. Goede Vrijdag wordt niet genoemd. In die tijd vond men namelijk dat de viering van die dag meer te maken had met de 'paapsche stoutigheden' dan met een zinvolle gedachtenis van het sterven van onze Heer. In de notulen van de Zuid-Hollandse synode van 1589 lezen we: 'We moeten die Roomse gebruiken op Goede Vrijdag echt niet langer volgen. Er moet vooral níet worden gepreekt; dat is volstrekt onstichtelijk.'

Maar er werden desondanks in de eeuwen daarna toch protestantse kerkdiensten gehouden op deze dag en vanaf 1817 werd dit door een besluit van de Synode van de toenmalige Nederlands Hervormde kerk algemeen gebruik. Een vrije dag is het, behalve voor ambtenaren, echter nooit geworden. Maar in deze tijd, waarop winkels open mogen zijn wanneer ze willen, geldt nog steeds de wettelijke regel dat ze om 19.00 uur moeten sluiten.

Dit is een aflevering uit de Trouw-rubriek Nutteloze Kennis. Lees hier eerdere bijdragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden