Vroeg of laat komt de rekening

Terwijl ik met vakantie zwervend over 's Herens wegen de kilometers met oude Beatles-hits draaglijk maak, valt me in de teksten daarvan plotseling iets op. Het gaat in die liedjes uit de vroege jaren zestig heel vaak over geld. Dat zou je niet verwachten, want bijna steevast staat de liefde erin op de voorgrond. 'She loves you, yeah yeah yeah' - maar vroeg of laat wordt er een rekening gepresenteerd. Al is het maar als ontkenning van alle financiële bijbedoelingen. 'Can't buy me love' - liefde is niet te koop, natuurlijk. Maar als je erover zingt moet die mogelijkheid wèl eerst bij je zijn opgekomen.

Zo gaat het vaker bij de Beatles in die tijd - en ze verslikken zich er af en toe danig in. 'Say you don't need no diamond rings and I'll be satisfied,' zingen ze. 'Tell me that you want the kind of things that money just can't buy.' Maar in datzelfde jaar 1964 gaat het er in I feel fine bij de geliefde plots heel anders aan toe: 'She's telling all the world / That her baby buys her things, you know / He buys her diamond rings.' Dát blijkt dan plotseling de opmaat tot, misschien wel de betekenis ván, de conclusie: 'She's in love with me and I feel fine.' Liefde is mooi, maar je krijgt haar niet gratis.

Dat valt des te meer op omdat daarvan bij hun aartsrivalen uit die tijd, de Rolling Stones, niets te merken is. Wel veel liefde, en meer nog rauwe seks (I can't get no satisfaction), maar het is alsof dat alles in een sociaal-economisch luchtledige hangt. Van de schrale schaarste van de naoorlogse jaren en de penibele levensomstandigheden van de Britse arbeidersklasse is, anders dan bij de Beatles, niets te merken bij de Stones, afkomstig uit een iets gefortuneerder sociaal milieu.

Zo moet je ook bij de Beatles zijn om iets te horen over het dagelijks arbeidersritme als een simpel levensgegeven, zonder het sociale protest waarin dat bij andere popmusici steevast verpakt zit. 'It's been a hard day's night, and I've been working like a dog.' Het bestaan is wat het is, en ook daarin zijn geld en liefde intiem verstrengeld: 'I work all day to get you money to buy you things.' Dat klinkt een stuk realistischer dan 'I don't care too much for money / Money can't buy me love.'

Ze kwamen er in die jaren van snel toenemende persoonlijke rijkdom kennelijk zelf niet meer goed uit. In 1966 gaat het al mis, wanneer de Beatles in 'Taxman' beginnen te klagen over de hoge belastingen die ze over hun nieuw verworven rijkdom moeten betalen. Nog één keer hoor ik door mijn autospeakers daarna iets over de geldzorgen van de gewone man. 'Every summer we can rent a cottage / In the Isle of Wight if it's not too dear,' zingt het viertal in 1967 met het aandoenlijk ouderwetse taalgebruik van de bejaarde ('When I'm sixty-four'). Gevolgd door de onvermijdelijke bijkomstigheid: 'We shall scrimp and save.'

Daarna lijkt de werkelijkheid van harde arbeid en karig loon, sparen en beknibbelen uit hun liedjes te verdwijnen. In 'Imagine' zingt John Lennon nog 'imagine no possessions', maar niemand gelooft er meer in. Door de woorden heen schemert de pose van de multimiljonair die, zoals Karl Marx ooit schreef, met de bedelaar de vrijheid deelt om onder de brug te slapen - maar dat nooit zal doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden