Vrijwilligerswerk? Daar is niks mis mee

In het essay 'Wat fijn dat ik u help' plaatste Leonie Breebaart (Letter & Geest, zaterdag) vraagtekens bij vrijwilligershulp. De teneur: het is beter te betalen voor hulp, dan afhankelijk te worden van goede bedoelingen. Die conclusie is gebaseerd op een denkfout en op gebrek aan onderzoek. Als professional én vrijwilliger, ben ik verbaasd over wat Breebaart meent te begrijpen over mijn werk en mijn vrije tijd.

Ik ben pleegouder en doe vrijwilligerswerk. Als je de redenering van Breebaart volgt, is ons pleegkind beter af in een professionele omgeving. Ik dacht het niet. Voortdurend moeten wij al die betaalde professionals achter hun broek zitten, zodat ze, behalve het opstrijken van het persoonsgebonden budget, ook nog iets presteren. Wij moeten voor ons pleegkind opkomen, want zonder ons staat hij in de professionele kou. Veel mantelzorgers zullen dat herkennen.

Op mijn werk, bij de hulporganisatie Kerk in Actie, heb ik er moeite mee als mensen, na hun vakantie ver weg, alweer een kinderhuis willen steunen. Ik denk dan: die kopen hun schuldgevoel af. "We gaan er zelf heen en dan geven wij uw geld persoonlijk af."

Ja. Veel goede bedoelingen, weinig controle en de suggestie dat dit het enige is wat écht helpt. Jammer. Professionals kunnen nagaan of goede bedoelingen met feiten kloppen: ze kunnen een stichting begeleiden en beoordelen of ze aan een behoefte voldoen.

Maar professionals hebben ook handicaps: blinde vlekken, tunnel- visies. We zitten vast in quota, stramienen, profielen, procedures. Vrijwilligers wijzen ons op vooroordelen, mankementen en tekortkomingen. Daar krijg je het warm van. Mensen tegen onze vrieskou.

Vrijwilligers werken kleinschalig en direct. Vaak bereiken ze veel. De Voedselbank doet meer dan het verstrekken van onverkoopbare pindakaas. Die geeft medische zorg, schuldhulpverlening, sociaal werk. Bedacht door vrijwilligers; geen professional kwam op het idee.

In alle hulpverlening zitten machtsverschillen. Vrijwilligerswerk kan mensen afhankelijk maken van goede bedoelingen. Als een professional daarop wijst, dan is dat terecht. Maar professionals kennen dezelfde valkuil. Het is trouwens link om je uit te leveren aan professionals. Voor je het weet, heb je een kruisje achter je naam staan. Zo'n kruisje dat je hele leven mee gaat. Dan heb je alleen nog Radar en de ombudsman om er iets tegen in te brengen. Middelen waartoe de meesten aan de rafelrand van ons bestaan geen toegang hebben.

Kerken doen diaconaat. Een diaken leert dat we mensen willen helpen om hun leven weer op de rails te krijgen en niet om veel goed te bedoelen. Natuurlijk, ook diakenen hebben last van de arrogantie van het goede gevoel. Maar in het diaconaat leren we elkaar om dit goede gevoel te wantrouwen. Om waar dat handig of nodig is, samen te werken met professionals.

Icco en Kerk in Actie coachen kleinschalige ontwikkelingsinitiatieven. Waardevolle initiatieven van 'amateurs'. Het programma Kerk in Actie Interactief geeft vrijwilligers toegang tot onze partnerorganisaties. Behalve financieel bijdragen, kunnen ze ook meedenken over ons beleid. Invloed krijgen ze zo, want als professionals hebben wij hun frisse blik en kritische noot hard nodig.

Wee de samenleving die zich uitlevert aan professionals. Wee als zij zich uitlevert aan feelgood liefdadigheid. Leve de samenleving waarin professionals en vrijwilligers elkaar ondersteunen en bij de les houden. In elkaars verlengde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden