Vrijwilligers zijn er wel, maar willen zich niet langdurig binden

Onderzoekster Sociaal en Cultureel Planbureau: Organisaties moeten oppassen dat ze niet te gulzig worden

Sinds 1975 is het aantal vrijwilligers in Nederland vrijwel stabiel. En toch klagen verenigingen en clubs dat ze geen vrijwilligers kunnen vinden. Rara, hoe kan dat?

Josje den Ridder, onderzoekster bij het Sociaal en Cultureel Planbureau, heeft daar drie verklaringen voor en die deed ze zaterdag in Zwolle uit de doeken. In de stad van Thorbecke werd in aanwezigheid van het koningspaar het actief burgerschap gevierd als een verworvenheid van 200 jaar koninkrijk.

Vooral het bestuurswerk is volgens Den Ridder uit de gratie. Mensen willen wel een klus van een paar maanden doen, maar zich niet langdurig binden. Daar komt bij dat maatschappelijke organisaties vaak veel vragen. Hebben ze een succesvolle sportmiddag gehad voor jongeren, dan willen ze het jaar erna ook iets voor ouderen organiseren. "Deze organisaties, zeker diegenen die het goed doen, moeten oppassen niet te gulzig te worden." En dan is er nog, derde verklaring, de participatiesamenleving. Mensen moeten meer voor elkaar zorgen en ook steeds meer zelf zwembaden, buurthuizen en openbaar vervoer in stand houden. Daar zijn steeds meer mensen voor nodig en als het vrijwilligersbestand niet groeit, dan dreigt een tekort.

Overigens denken veel mensen dat er nu al te weinig mensen zijn die zich onbetaald willen inzetten. Ze hebben het idee dat de saamhorigheid zoek is, dat met de individualisering ook het egoïsme dominant is geworden. Een misverstand, zegt Den Ridder. Het aantal vrijwilligers kent ups en downs, maar is de afgelopen 40jaar altijd omstreeks de 20 procent geweest. De cijfers van het SCP gaan tot 2011.

Juist afgelopen week bleek uit onderzoek van de Vrije Universiteit dat in 2012 en 2014 een daling van vrijwilligers is ingezet. Een gevaarlijk dipje of een riskante structurele ontwikkeling? Voorlopig houdt Den Ridder het erop dat het maatschappelijk middenveld heel vitaal is.

Hiernaast drie inwoners van Zwolle over hun vrijwilligerswerk.

Tips om meer vrijwilligers te trekken voor bestuursfuncties, uit een workshop zaterdag in Zwolle:

Vis buiten de vijver van bekenden

Draag uit dat besturen leuk is

Geef mensen een rol voor drie, vier maanden

Vraag mensen persoonlijk, ze komen niet vanzelf

Wees concreet hoeveel tijd het gaat kosten, is vaak minder dan je denkt

Vraag mensen waar ze goed in zijn

Gebruik je professionele netwerk

Organiseer bij clubs voor kinderen een avond voor ouders

Zorg voor ambassadeurs

Verkoop je successen

Tips voor werving

"Ik had al een EHBO-papiertje en dat wilde ik graag behouden. Daarvoor kwam ik bij de afdeling Zwolle van het Rode Kruis terecht. Ik ben gebleven. Ik had kunnen denken: ik doe mijn ding, het is best zo, ik ga. Maar ik vind het mooi om voor een ander klaar te staan, het hulpverlenen zit me wel een beetje in het bloed. Je kunt dat diploma hebben, maar als je in de praktijk bezig bent, dan weet je weer waar je het voor doet. Inspringen bij agressie, een kind bij zijn moeder terug brengen, dat geeft voldoening. We kunnen ons inschrijven voor een dienst, dat is lekker, het kan op mijn eigen tijd. Ik doe veel sportevenementen, morgen ben ik er in de koningsnacht. We doen veel aan promotie, we zijn op zoek naar verjonging. Zelf heb ik geen ambitie om in het bestuur te gaan zitten. Ik ben graag uitvoerend bezig, praktisch."

"De eerste twee jaar van mijn studie hield ik het bij roeien. Daarna werd ik voor het bestuur gevraagd. Er was niet veel animo voor een bestuursfunctie, maar het was een leuke groep mensen, met hen had ik er wel vertrouwen in. En het was nu of nooit. Ik vind het leuk om de vereniging verder te helpen en je leert er zelf ook veel van. Het is niet gelukt mijn volle studie erbij te doen, ik denk dat ik zo'n zestig procent heb gehaald. Ik heb geen tijd meer voor een baantje. Mijn ouders springen nu financieel bij. Ze hebben wel gezegd dat ik moet blijven studeren, ze willen niet dat ik mijn studie helemaal aan de kant veeg. Maar met die anderhalve dag voor het bestuur is het wel te doen?"

"Een jaar of vier geleden kwam ik hier terecht, ik zat toen in een moeilijke periode. Mijn oma bij wie ik ben opgegroeid lag in het ziekenhuis en ik was depressief. Ik wilde mijn hoofd leegmaken. Ik ben begonnen in de keuken en bij dat werk hoefde ik niet na te denken. Ik zie bij Resto Van Harte mensen groeien, en ik ben zelf ook gegroeid, ik woon alleen en hier is het een grote familie, ik kom hier thuis. Als ik een baan heb, dan zou ik dit vrijwilligerswerk er graag bij willen doen. Mensen die bij ons eten zijn eenzaam, hier hebben ze het gezellig. We maken een praatje. Je zou denken dat dat niet veel is, maar dat is alles wat je nodig hebt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden