Vrijwilligers schrijven 'levensboeken'

Projectleidster Van den Heuvel: 'Veel ouderen willen over hun leven praten'

"Beeldschoon", vindt Rachel Polak-de Jong uit Maartensdijk haar 'levensboek'. Op de voorkant van het boekwerk prijkt een recente foto van haarzelf, op de achterkant de trouwfoto van haar ouders. Aandachtig slaat ze de bladzijden om. "Wat geweldig", roept ze uit, terwijl ze een pagina omhoog houdt met een foto van haar dochter Manuela (72) als driejarig meisje.

Polaks levensboek is het resultaat van een stuk of tien ontmoetingen tussen de 100-jarige geboren Amsterdamse en voormalig stewardess Mariet van Nes (61). Bij een kopje thee en 'iets lekkers' vertelde Polak van Nes over haar bewogen leven. Over haar tijd bij de Arbeiders Jeugd Centrale (AJC), haar werk als kleuterleidster en de vele dierbaren die ze in die 'prutoorlog' verloor. Van Nes schreef alles op en maakte er een boek van.

'Het levensboek' is een onderdeel van het project 'Zingeving op weg naar bezieling' van de Stichting Welzijn Ouderen De Bilt. Hierbij brengt een vrijwilliger een aantal bezoeken aan een zelfstandig wonende oudere die graag wil vertellen over zijn of haar leven. Na een aantal sessies tekent de vrijwilliger de gesprekken op in de ik-vorm en bundelt alles tot een boek. Een tastbare herinnering voor de oudere zelf en het nageslacht.

"Veel oude mensen hebben behoefte om over hun leven te praten", zegt projectleidster Wouke van den Heuvel. "Ze hebben veel verhalen maar weinig publiek."

Sinds het project twee jaar geleden van start ging, zijn er zestig levensboeken geschreven. Wat er met de boeken gebeurt, verschilt per persoon. "Er zijn mensen die hun boek twintig keer laten drukken voor de hele familie, anderen willen het alleen voor zichzelf hebben."

Ook voor de vrijwilligers is het opschrijven van het levensboek vaak een leerzame ervaring. Zo vond Van Nes de manier waarop Polak in het leven staat heel inspirerend. "Ze heeft veel nare dingen meegemaakt en toch zin en kracht aan haar leven weten te geven."

Polak, die opgroeide in een Joods arbeidersgezin in de Amsterdamse Transvaalsbuurt, overleefde samen met haar dochtertje als enige van de familie de oorlog. Alhoewel ze inmiddels wel over haar oorlogsverleden kan praten, vindt ze het gevoel die de herinneringen bij haar oproepen nog steeds 'niet te beschrijven'.

Maar bij de pakken neerzitten heeft ze nooit gedaan. "Na de oorlog stopte ik het verdriet weg. Ik had een kind van vijf en was kleuterleidster. Dan kan je niet verdrietig zijn. Maar je moet ook de positieve kanten van het leven zien. Dat ik dat kan, is een gave."

Van Nes, die al eerder een levensboek van iemand schreef, gaat binnenkort weer in gesprek met een andere oudere. "Het is heel verrijkend", zo verklaart ze haar enthousiasme. "Het verhaal van de ander zet je aan het denken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden