Vrijheid van vroedvrouw aan banden

Een verloskundige controleert een zwangere vrouw. Beeld anp

Verloskundigen kunnen niet langer zonder samenwerking met een gynaecoloog geboortes begeleiden. Het blijft mogelijk dat een gezonde zwangere nimmer een gynaecoloog ziet, maar de betrokken verloskundige moet altijd samenwerken met het ziekenhuis.

Dat is vastgelegd in de 'kwaliteitsstandaard geboortezorg', die het Zorginstituut Nederland vandaag publiceert. Die gezamenlijke verantwoordelijkheid is een doorn in het oog van de KNOV, de beroepsvereniging van verloskundigen. Die vreest dat daardoor gezonde zwangeren onnodig in het ziekenhuis belanden.

Dat was een van de redenen waarom de vereniging een eerdere versie van de standaard weigerde te ondertekenen. Maar het Zorginstituut heeft sinds enkele jaren zogeheten 'doorzettingsmacht': als zorgverleners er onderling niet uitkomen, hakt het instituut de knoop door. Dat gebeurt nu voor het eerst voor een complete zorgsector.

Verplicht samenwerken
De gezamenlijke verantwoordelijkheid is overeind gebleven in de nieuwe versie. "Binnen de verloskundige samenwerkingsverbanden is een van de zorgverleners verantwoordelijk voor een zwangere. Dat kan heel goed de verloskundige zijn: per regio mag men daar onderling afspraken over maken. Maar samenwerking is vanaf nu niet langer vrijblijvend", zegt bestuursvoorzitter Arnold Moerkamp van het Zorginstituut. "Wij merken trouwens dat ook de verloskundigen in de samenwerkingsverbanden die al functioneren, het daarmee eens zijn."

De verplichting tot samenwerking, al jaren een heet hangijzer, werd aanvankelijk geopperd in reactie op de relatief hoge babysterfte in Nederland. Die is inmiddels gedaald. "Dat laat juist zien dat de groeiende samenwerking zorgt voor een veiligere geboortezorg", zegt Moerkamp. Of de verplichte samenwerking voor nóg minder babysterfte zorgt, zal moeten blijken. Moerkamp: "Wij zullen nauwkeurig volgen hoe het gaat met de nieuwe kwaliteitsstandaard."

Individueel geboorteplan
De standaard wordt geleidelijk uitgebouwd. Wie uiteindelijk niet samenwerkt met plaatselijke collega's, kan daarop worden aangesproken door de zorginspectie IGZ. "We verwachten dat de inspectie bij haar controlerend werk ook kijkt naar de standaard", zegt Moerkamp. "We hopen uiteraard dat men er lokaal eerst onderling uitkomt."

In het nieuwe stelsel krijgt iedere zwangere vrouw een 'individueel geboorteplan', waarin haar eigen situatie en wensen zijn vastgelegd, en de zorgverleners met wie ze (mogelijk) te maken krijgt. Daarover waren verloskundigen en gynaecologen het eerder al eens geworden. Vorige week kreeg minister Edith Schippers (volksgezondheid) het fiat van de Tweede Kamer om vanaf volgend jaar behalve aparte potjes voor vroedvrouwen en ziekenhuizen, ook gezamenlijke budgetten mogelijk te maken.

Onafhankelijke partij
De geboortezorg is de eerste sector waarin het Zorginstituut een complete kwaliteitsstandaard vaststelt omdat de betrokken zorgverleners er niet uitkomen. Later deze maand volgt de intensive care, waar de verschillende betrokken artsengroepen het oneens zijn over de kwaliteitseisen. "Het liefst hebben wij natuurlijk dat we niet hoeven ingrijpen", zegt Moerkamp. "Maar het blijkt dat zorgverleners het wel prettig vinden dat wij als onafhankelijke partij kunnen optreden. En dat er duidelijkheid is, als er eenmaal een besluit is genomen."

Het Zorginstituut is van oudsher de adviseur van het kabinet voor het basispakket in de zorgverzekering, maar is sinds een paar jaar ook verantwoordelijk voor kwaliteitsstandaarden. De daarbij horende 'doorzettingsmacht' gebruikte het instituut eerder voor een deel van de spoedzorg. Daartoe behoorden beroertes en de acute heupbreuk. Anders dan de cardiologen en orthopeden waren de partijen in de geboortezorg het wel eens over de beste kwaliteit bij spoedzorg, zoals de wens zo min mogelijk ongeplande keizersneden uit te voeren.

Beeld thinkstock
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden