Vrijheid bewaken of vrijheid weggooien?

Minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Lodewijk Asscher en premier Mark Rutte tijdens het debat in de Tweede Kamer over de terroristische aanslagen in Parijs.Beeld ANP

Helpt het tegen terrorisme als we politieagenten voortaan bewapenen met machinegeweren als zij gebouwen en personen moeten bewaken? VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra denkt van wel, maar niet veel van zijn collega's in de Tweede Kamer zien er iets in, zo bleek vanavond tijdens het debat over de gevolgen van de Parijse aanslagen voor Nederland.

Hun dilemma: de aanslagen in Frankrijk zijn - daar is geen discussie over - op te vatten als aanslagen op onze vrijheid. Maar de vraag is of die erbij gebaat is als overal in de straten zwaar bewapende agenten staan. Als oorlogsrecht geldt voor jihadgangers. Of als er nog strengere wetten worden afgekondigd tegen jihadliefhebbers. Ook Zijlstra ziet dat in: "We kunnen niet vrijheid beschermen door vrijheid weg te gooien."

Méér inperking van de vrijheid
Het is een lastig dilemma. Het kabinet heeft al behoorlijke maatregelen aangekondigd tegen jihadisme. Iedere maatregel méér is een inperking van die juist zo belangrijke vrijheid die bewaakt moet worden. Het was ook PvdA-leider Diederik Samsom die daarop wees. "Wie de vrijheid wil beschermen met vrijheidsbeperkende maatregelen moet grote zorgvuldigheid betrachten. Zoals een medicijn bij juiste dosering het virus doodt, maar bij overdosis het lichaam. En onze open, vrije democratie is een kwetsbaar lichaam."

Samsom vraagt daarom weinig. Ja, terugkeer van de onder het vorige kabinet wegbezuinigde deradicaliseringsprogramma's. Maar verder is wat hem betreft uitvoering van het huidige actieprogramma van het kabinet voldoende. Andere partijen - CDA, D66, SP, ChristenUnie, SGP - vragen om haast met de invoering van de maatregelen en om het terugdraaien van bezuinigingen op het Openbaar Ministerie en de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Maar hun belangrijkste punt is eendracht. Dat moslims en niet-moslims op gelijke voet staan. Samsom: "We hebben alle gematigde krachten nodig nu fundamentele vrijheden op het spel staan."

'Hoeveel aanslagen moeten er nog plaatsvinden?'
Daarin vindt hij alle fractievoorzitters aan zijn zijde, behalve PVV-leider Geert Wilders. "Hoeveel aanslagen moeten er nog plaatsvinden voor het kwartje valt? Het is om gek van te worden. Wat ontbreekt is een goede analyse van de oorzaak. Dat is natuurlijk de islam. Die ons al zo lang de oorlog heeft verklaard. Natuurlijk zijn er vreedzame moslims, maar er bestaat geen vreedzame islam."

Het leidde tot flinke aanvaringen in de Tweede Kamer. Toen Samsom Wilders verweet hetzelfde te doen als de terroristen in Frankrijk - haatzaaien en angst aanjagen - verweet de PVV-leider de PvdA-voorman 'een zieke geest' te hebben. Buma: "Het is naïef om te zeggen dat dit helemáál niks te maken heeft met de islam. Radicalen roepen immers luidkeels dat zij de ware islam verkondigen."

Van Ojik: "Er dreigt dubbelhartigheid: wel voor de eigen vrijheid willen zijn, maar niet die van moslims. Ik doel daarbij op de heer Wilders en zijn partij."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden