'Vrijgemaakte kerk en SP, een logische combinatie'

Het pas beëdigde SP-Kamerlid Tjitske Siderius uit Zwolle behoort tot de vrijgemaakt-gereformeerde kerk. Het lijkt een opmerkelijke combinatie - maar dat is het niet voor Siderius. 'Dat vasthoudende, ja, dat is wel een overeenkomst.'

Of de SP van alle politieke partijen de meest christelijke is, dat vindt ze moeilijk te zeggen. "Voor mij is dat natuurlijk wel zo", zegt Tjitske Siderius, lid van de vrijgemaakt-gereformeerde kerk en onlangs beëdigd als Kamerlid voor de SP. "Maar in het algemeen is het nogal wat om te zeggen: dat is de meest christelijke partij."

Siderius is op en top SP. Ze stemt er sinds haar achttiende op, ze is sinds tien jaar lid, ze is fractieleider in Zwolle, ze was medewerkster van de Tweede Kamerfractie en ze vervangt sinds twee weken een zwanger Kamerlid. Haar werkkamer aan het Binnenhof hangt vol met posters van demonstraties, acties, leuzen tegen armoede en voor werk. Aan de verwarming zijn met magneten een paar tomaten geplakt.

Tot zover niks bijzonders. Maar de 32-jarige Tjitske Siderius is ook lid van de vrijgemaakte kerk in Zwolle, ze groeide op in een vrijgemaakt-gereformeerd gezin, haar ouders lazen en lezen het Nederlands Dagblad en ze stemden op de partij van de vrijgemaakten, het GPV, in 2001 opgegaan in de ChristenUnie. De band tussen kerk, krant en politiek was hecht, voor gewone kerkleden was het een automatisme dat ze stemden op hun eigen club.

Kleine zuil
"De vrijgemaakte kerk is altijd heel geïsoleerd geweest", schetst Siderius het religieuze milieu waarin ze is opgegroeid en waarvan ze nog vol overtuiging deel uitmaakt. "We hadden onze eigen kerk, onze eigen scholen, ons eigen reisbureau. Je hoefde je niet te mengen in de samenleving, als je iets wilde kon je altijd terecht bij een broeder of zuster."

De kleine zuil is wel wat opener geworden, zegt Siderius, en daar is ze blij om. Ze heeft vast fans in de kerk, ze kent wel een enkele vrijgemaakte die is terechtgekomen bij D66, Marcial Hernandez was vrijgemaakt toen hij kamerlid werd voor de PVV. Tegelijkertijd weet ze ook dat haar keus voor de linkse, uitgesproken socialistische partij in orthodox-christelijke kringen een opmerkelijke is. "Ik vind het zelf heel logisch dat ik bij de SP zit, maar ik weet dat mensen daar zo tegenaan kijken."

Ze krijgt er kritische vragen over en, erger, boze opmerkingen dat ze lid is van de SP. Was Karl Marx niet de grondlegger van het socialisme, en was dat niet de man van de uitspraak dat godsdienst opium is voor het volk? "Aan Marx ben ik nooit toegekomen, het Kapitaal moet ik nog lezen", lacht Siderius. Dit standaardwerk zat ook niet in de ideologische scholing die ze heeft gehad bij de SP. Die was vooral gericht op het inhoudelijke en praktische werk van de partij. Denken én doen, zo kan je het samenvatten, zegt het vrijgemaakte Kamerlid.

Dat is ook wat haar aanspreekt in de SP - doen, in actie komen voor mensen die hulp nodig hebben. Het Kamerlid zit vol met voorbeelden waar dat op haar terrein, sociale zaken, naar haar idee tekortschiet. Kinderen in armoede bijvoorbeeld. Luidt de Kinderombudsman de noodklok over arme kinderen, vraagt de SP een Kamerdebat aan, gaat de PvdA ervoor liggen. "Kun je wat doen, je zit in de positie, en dan laat je het." Of de ChristenUnie, waar veel van haar medekerkleden bij zijn aangesloten en die zich afficheert als christelijk sociale partij. In haar woonplaats Zwolle heeft de CU een wethouder, maar desondanks snijdt het gemeentebestuur volgens de SP'ster in armoederegelingen. "Terwijl er wel geld gaat naar prestigeprojecten als bruggen naar het centrum, zodat toeristen sneller bij de winkels zijn"

Siderius: "Ik bedoel met doen: samen ergens voor staan, ongeacht de afkomst van diegene met wie je werkt." Haar inspiratie voor de praktische politiek haalt ze uit de Bijbel uit de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan, het verhaal over een slachtoffer van geweld dat smeekte om hulp. Van twee priesters kreeg hij die niet, van een Samaritaan wel, terwijl die lid was van een volk waar de Joden geen goed woord voor over hadden. "Het maakt niet uit wie je bent, wat je achtergrond is, maar om wat je doet", concludeert Siderius uit deze parabel. "Dat is precies waar de SP voor staat. Het gaat om de waarden, omzien naar je naaste. Ik vind het mooi dat ik dat kan doen met mensen die niet christelijk zijn. Samen strijden voor een betere wereld."

Siderius ervaart in de SP voldoende ruimte om te zijn wie ze is - dat ze christen is, wisten haar geestverwanten vaak niet eens. Ze vindt het geen enkel punt dat bij de SP de vergaderingen logischerwijs niet beginnen met gebed en Bijbellezing. "Mijn geloof beleef ik niet met mijn collega's, ik hoef hen ook niet te overtuigen van het christendom. Dat ik christen ben speelt in mijn politieke activiteiten geen rol. Ik neem het natuurlijk wel mee, ik ben het wel."

Geen heilig boontje
Christelijke politiek heeft haar nooit aangesproken, ChristenUnie, SGP noch CDA konden haar verleiden tot een stem. "De Bijbel is geen basis voor partijvorming. Politiek en geloof zou je moeten scheiden. In de Bijbel staan uitgangspunten die ik heel belangrijk vind, maar dat is mijn persoonlijke motivatie. Anderen halen die weer ergens anders uit." Siderius denkt dat het enthousiasme voor christelijke politiek tanend is, ook in vrijgemaakte kringen. "De ChristenUnie heeft geen patent meer op de christelijke kiezer", zegt ze over de partij die geleid wordt door Arie Slob uit Zwolle, ook vrijgemaakt, maar geen lid van dezelfde gemeente als de SP'ster.

Het SP-kamerlid noemt zichzelf kerkelijk gesproken 'geen heilig boontje dat altijd vooraan zit'. Ze gaat regelmatig, maar niet elke zondag. Ze voelt zich er thuis, maar hoort liever over 'de mooie dingen in de Bijbel' dan preken over hel en verdoemenis. Ze is niet heel strikt in de leer en ze heeft niks met de overtuiging dat vrijgemaakten het ware geloof uitdragen, iets waar ze wel mee is opgevoed.

"Ja, dat klopt, wij SP'ers denken ook altijd dat we gelijk hebben", zegt Siderius over de vraag of ze nu niet opnieuw in een gezelschap is dat meent de waarheid in pacht te hebben. "Wij denken natuurlijk dat onze politiek de beste is voor het land. We hebben dat helaas nooit in een kabinet mogen bewijzen."

Ze weet dat de SP het imago heeft van het morele gelijk aan haar zijde te hebben. "Er zijn ook wel dingen uitgekomen", verdedigt Siderius zich. Ze noemt de kritiek die de partij had op topsalarissen en bonussen. Die wordt nu breed gedeeld. Net zo gewoon is het inmiddels om niet meteen blij te zijn met de ongereguleerde komst van duizenden arbeidsmigranten, zoals de SP dertig jaar geleden ook kritisch was over de gevolgen van de komst van gastarbeiders uit Turkije en Marokko.

Siderius: "We hebben een standpunt, en we zijn niet geneigd om daar wat aan te veranderen. Dat vasthoudende, ja, dat is wel een overeenkomst met de kerk."

Wie is Tjitske Siderius?
Tjitske Siderius (1981, Groenlo) studeerde af aan de hogeschool Windesheim in Zwolle, richting personeel en arbeid. Ze werkte als onderwijscoördinator bij de VU.

In 2006 kwam ze in de gemeenteraad van Zwolle, een jaar later werd ze fractieleider. In 2008 werd ze medewerkster bij de Tweede Kamerfractie van de SP. Sinds 3 september vervangt ze een zwanger Kamerlid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden