Vrije wiet, strenge regels

De rechtbank in Groningen wil wietteelt niet meer bestraffen. Ook burgemeesters zijn de rompslomp beu. Ze eisen legale wietteelt, voor coffeeshops en aangepaste gebruikers. De Amerikaanse deelstaat Colorado legaliseerde wiet een jaar geleden.

BAS DEN HOND

DENVER (COLORADO)

Je ruikt niets. De grow van Spencer Kirson is een klein wit gebouwtje, ingesloten door groothandels in vleeswaren en groente op een bedrijventerrein in Denver. Er staat geen naam op de gevel. Dat zich daarbinnen honderden marihuanaplanten enthousiast omhoogwerken naar felle lampen, en er bakken vol THC-houdende bloemen liggen te drogen, is van buiten niet te raden.

Jaden Barnes belt aan en we worden meteen binnengelaten: een reisorganisator, een journalist en een wijnhandelaar uit de staat Washington aan de westkust. Barnes heeft de afspraak gemaakt, dit soort bezoeken organiseren is hoe hij sinds een jaar zijn geld verdient.

De wijnhandelaar, Daniel Williams, is de financiële man van Belmonte Cellars in Seattle, een bedrijf dat in wijn handelt en ook eigen wijngaarden heeft. Nu Washington als tweede staat na Colorado de consumptie van marihuana heeft gelegaliseerd, wil hij in die nieuwe tak van landbouw stappen, samen met een stuk of tien andere investeerders. Namens de vennoten komt hij uitzoeken wat er allemaal bij komt kijken.

En de journalist wilde graag het enige doen dat hij in eigen land op dit gebied niet kan, nog niet: zomaar een wietkwekerij binnenstappen en aan de bloemen ruiken. Want in Colorado hebben ze geen half werk geleverd zoals in Nederland: ook de productie van marihuana werd hier op 1 januari 2014 volledig legaal.

Toeristen

Sindsdien gaat het hard. Tot en met oktober werd er voor ruim 450 miljoen euro verkocht, wat de staat Colorado een kleine vijftig miljoen euro aan belastinginkomsten opleverde. Om nog maar te zwijgen van de indirecte verdiensten uit het toegenomen toeristenverkeer. De bijnaam 'Mile High City' van het op 1600 meter boven de zeespiegel gelegen Denver heeft sinds vorig jaar een heel andere lading.

"Het toeristenbureau van de staat is nog niet zover dat ze daar reclame mee maken", zegt journalist Ricardo Baca van de Denver Post, "maar ik ben net terug van vakantie in Steamboat Springs in het westen van Colorado, en zelfs daar kochten mensen massaal T-shirts met 'Mile High' erop en een afbeelding van Bob Marley. In Denver bestaat de helft van het publiek in de wietwinkels uit toeristen. Doorgaans kwamen er alleen mensen voor het skiën en voor de nationale parken."

Daar gaat Baca natuurlijk over schrijven voor zijn blog 'The Cannabist', dat hij bijhoudt in zijn functie als marihuanaverslaggever van de krant. Hij werd daarvoor niet gevraagd omdat hij een pothead was. "Ik heb eerder dingen opgezet, onder andere een muziekfestival en een muziekblog. Ik ben absoluut geen cannabis-activist."

Hij is wel een gebruiker. "We hebben onlangs etenswaren getest. Daar was ik altijd nieuwsgierig naar, want dat is de manier waarop ik zelf marihuana gebruik, ik rook niet." Zijn team mat van een aantal producten het gehalte aan THC, de high makende stof in cannabis. "Het bleek dat het enorm uiteenliep en vaak helemaal niet klopte met wat er op de verpakking stond. Daarom heeft de staat besloten om dat voortaan te gaan testen."

"Iedereen is trouwens wel verrast over de goede kwaliteit van de etenswaren. In het begin, in januari en februari, waren ze nauwelijks te krijgen. En dat helpt niet bij het normaliseren van cannabis. Er heeft zo lang een stigma gerust op het roken van een joint of het opsnuiven uit een glazen kolf. Een vader of moeder uit een buitenwijk doet dat nog niet zo gemakkelijk, maar een snoepje, een brownie of een chocoladereep, dat normaliseert het."

Dat snoepje moet je in Colorado officieel wel thuis nuttigen. Dat is het grote verschil tussen Denver en Amsterdam: in de winkel waar je het koopt, mag niets geslikt of gerookt worden. Ook niet als de eetwaar geen cannabis bevat - want anders valt het niet te controleren.

Niet in de auto

"Veel cannabisclubs zijn alweer gesloten omdat ze toch chips and dips verkochten", vertelt Adam Borgos, die vorige zomer in Denver neerstreek om geestverruimende rondritten door Denver en omgeving te organiseren.

Hij denkt dat hij op tijd is begonnen om de grote groei mee te maken, maar alle regels waarmee de introductie van legale marihuana is omgeven, maken het wel lastig. In een auto mag je bijvoorbeeld geen wiet roken, bestuurder of niet. Tenzij het achterin een limousine gebeurt, met een afscheiding tussen voor- en achterbanken. "Je mag dus ook niet een halve joint in het handschoenenvak hebben liggen. Ze hebben besloten: laten we het behandelen als alcohol."

Borgos komt oorspronkelijk uit Colorado, maar werkte lang in Florida, voor een bedrijf dat goedbetalende gasten efficiënt door de pretparken loodste. "Daar rookte ik wiet op de ouderwetse manier: je belde je mannetje. Er was veel aanbod, want na de huizencrash vijf jaar geleden kwamen er veel huizen leeg te staan, dat werden allemaal illegale grows."

De grow-met-vergunning in het witte pandje tussen de vleesbedrijven in Denver is alweer te klein, zegt mede-eigenaar Kirson: "We hebben hier 560 vierkante meter en we gaan naar 2200."

Dat is een grote investering. Niet alleen in huur maar vooral in stroomkosten. Je zou zeggen: dat hoeft niet meer nu het verbouwen van marihuana legaal is. Je kunt naar buiten met die planten en ze in het volle zicht op een akkertje kweken, in een kas eventueel. "Maar dan krijg je niet dezelfde kwaliteit", zegt Kirson. "Je bespaart zevenduizend dollar op je stroomkosten, maar je product is niks waard."

Overal in de grow is te zien hoe het enthousiasme van de cannabiskweker zich moet voegen naar de even grote vastbeslotenheid van de toezichthouders. De bevolking van Colorado mag de drug dan bij referendum hebben gelegaliseerd, gezien het voormalig criminele karakter ervan is de staat streng. Overtreding van de regels kan Kirson al snel zijn vergunning kosten. Overal hangen camera's, tot in de kantine toe. Alleen op de toiletten kunnen de inspecteurs niet zien of het personeel misschien buiten zijn boekje gaat: op het werk het product nuttigen.

In een nis ligt een hoop blaadjes en takken: onverkoopbaar plantafval, maar er zit natuurlijk toch een beetje THC in, en dus mag dat het pand pas verlaten nadat het gemengd is met zijn eigen gewicht aan water en gips.

Het verbod op gebruik geldt kennelijk niet voor potentiële klanten. In de kantine nemen Kirson zelf en zijn gast uit Seattle allebei pufjes uit een glazen bol waarin wat wiet in rook opgaat. Met bolle wangen en rood aangelopen hoofden kuchen en knikken ze enthousiast: dit is geslaagd spul.

Op recept

Kirson verkoopt zijn waren voornamelijk aan de 'medische markt', de al sinds 2000 toegestane verkoop van marihuanaproducten aan gebruikers met een doktersrecept. Officieel verstrekken artsen dat voor aandoeningen waarbij een joint of een hasjkoekje de symptomen kan verlichten, maar in de praktijk kon iedereen wel een symptoom verzinnen en daar een arts bij zoeken om het papiertje te krijgen.

Die recepten blijven gewild, want in medische marihuanawinkels zijn de prijzen lager dan in de commerciële wietwinkels die er op 1 januari vorig jaar bijkwamen. De belasting erop is ook nog eens lager. De markt in Colorado is op die manier in drie delen gescheiden: inwoners kopen als het enigszins kan medisch bij apotheekachtige winkels, toeristen kopen bij de budtenders in vaak luxe, legale winkels, en de zwarte handel bestaat nog steeds, maar moet het nu vooral hebben van mensen die het per kilo kopen om het naar staten te smokkelen die nog niet aan legalisatie toe zijn.

Kirson zou dus meer kunnen verdienen op de recreatieve markt, maar daar heeft hij nog geen zin in. "Er zijn veel te veel prijsschommelingen. We maakten voor die markt wel producten om te eten, maar daar verdienden we weer niks aan. We haalden met onze koekjes zelfs de eerste plaats bij een keuring van het blad High Times, maar verkopen, ho maar."

In die koekjes zat veertien jaar ervaring, want Kirson zit al sinds zijn dertiende in de handel. "Ik woonde in Washington DC, wiet was makkelijk te krijgen, en ik ging het op school, in mijn wiskundeklas, verkopen."

En hij is, voor zover daar in Colorado nog behoefte aan is, het wandelende bewijs dat wie in aanraking komt met drugs niet in de goot of de zware criminaliteit hoeft te belanden. "Ik heb aan Colorado State University drie studies gedaan: politicologie, criminologie en sociologie." Maar de drugswereld was interessanter. Vanaf zijn negentiende jaar is hij kweker. "En zonder een cent van mijn ouders natuurlijk, die vinden het vreselijk dat ze hun familie moeten vertellen: mijn zoon verbouwt marihuana."

"Ik begon met kweken in 2006, en nu heb ik met twee andere eigenaren deze grow en halen we twee miljoen dollar omzet. Het is hard werken. Ik begin om zes uur en ga door tot zes uur 's avonds. Dus al zou het mogen, voor gebruiken heb ik overdag helemaal geen tijd. Pas als ik ga slapen, rook ik wat. Ik heb eigenlijk geen leven, ik heb geen vrouw, maar er komt een moment dat het zich uitbetaalt. Ik hoef niet voor altijd te werken - mijn leven begint als ik 45 ben."

Colorado werd op 1 januari de eerste Amerikaanse deelstaat die de consumptie en grootschalige productie van Cannabis sativa en Cannabis indica volledig legaliseerde. Op 8 juli volgde de staat Washington. Op medische indicatie mocht cannabis in de VS al op meer plaatsen gebruikt worden: als eerste stond in 1996 in Californië dat toe, sinds 2000 mocht het in Colorado.

De legalisering levert lokaal en landelijk spanningen op. Twee buurstaten, Nebraska en Oklahoma, hebben een rechtszaak aangespannen omdat hun politiediensten nu veel meer werk hebben aan het handhaven van het daar nog geldende verbod. Ze beroepen zich op het feit dat hasj en wiet op federaal niveau nog even verboden zijn als altijd.

Theoretisch kan het Amerikaanse ministerie van justitie inderdaad ingrijpen. Maar dat heeft laten weten dat het de bedrijfstak met rust laat als aan acht voorwaarden wordt voldaan. Cannabisproducten mogen onder andere niet aan minderjarigen worden verkocht en niet worden geëxporteerd naar staten die het verbieden.

Dat heeft niet iedereen gerustgesteld. Banken in Colorado weren klanten die openlijk in de cannabissector opereren, want theoretisch kan dat hun nog steeds hun vergunning kosten. Veel winkels en kwekers moeten dan ook met contant geld werken, en stoppen dat soms in de wasmachine om het zonder verdachte geur te kunnen storten.

De banken zijn nog bang

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden