Vrijdenkers herdenken behalve Darwin ook Galileï

In De Vrijdenker, Maandblad van de Vereniging de Vrije Gedachte, wijst Jan Bontje erop dat 2009 niet alleen het jaar van Charles Darwin is maar ook van de Italiaanse geleerde Galileo Galileï.

Precies vierhonderd jaar geleden richtte hij zijn telescoop op de sterrenhemel: „De Kerk schrok zich te pletter en vervolgde de geleerde omdat deze beweerde dat de aarde niet het middelpunt van het heelal is maar om de zon draait. Hiermee gaf hij, dat begrepen de oude mannen heel goed, in feite de doodsteek aan de Leer van de Kerk.”

Bontje vervolgt: „Vrijdenkers vertrouwen liever op de wetenschap dan op boeken van duizenden jaren geleden waarin fantasten allerlei onzin uitkraamden en die woordenbrij tot god’s woord verklaarden. Laten we liever Galileï eren, door af te spreken geen geloof te hechten aan onzin en uitsluitend de resultaten van de wetenschap te erkennen. Dat vergt moed, want de wetenschap heeft lang niet alle antwoorden op alle vragen en die antwoorden kunnen nog fout zijn ook. Maar verdergaand en vooral onbelemmerd onderzoek zal daarna wellicht wel een juist antwoord vinden. Met vallen en opstaan, tastend en experimenterend, schrijdt onze gezamenlijke kennis van het heelal en de wereld, de maatschappij en de mens, voort. Bijgeloof kunnen we daarbij missen als kiespijn. Wie kanker heeft gaat toch ook niet naar een kaartlegger of kwakzalver - gekken en hersengespoelden daargelaten? Als het regent neem je een paraplu en vraag je de dorpstovenaar toch niet om droogte?”

Met een verwijzing naar de Israëlische oorlog tegen Gaza in januari van dit jaar noemt Bontje de drie Abrahamistische geloven ’voornamelijk een gesel voor de mensheid.’ Wat de vraag oproept waar dan die rest, waarvoor de toevoeging ’voornamelijk’ ruimte laat, uit bestaat. Zelfrelativering of zelfkritiek lijkt niet het sterkste punt van De Vrijdenker. Er zijn namelijk nog andere gesels van de mensheid geweest, die Bontje niet noemt: tirannen die vanuit een atheïstische ideologie vele tientallen miljoenen mensen hebben vermoord, zoals Sovjetleider Stalin en zijn Chinese collega Mao.

Een andere scribent leest agnosten de les. Agnosten verwerpen ongeveer alles wat er over God is gezegd en geschreven, waaronder ook de stelling dat hij niet bestaat, omdat ze de theoretische mogelijkheid openhouden dat hij wel bestaat. De Vrijdenker: „Het is net als met zwanger of dood zijn: je kunt het niet een beetje zijn. Je gelooft of je gelooft niet, en in het laatste geval getuigt het van consequentie om dan ook maar ’all the way’ te gaan.” Klassiek historicus Anton Hooff scoort, ook in De Vrijdenker, een triomfantelijk puntje tegen het christendom over de ruggen van de in 1915 massaal vermoorde Armeniërs, allemaal christenen.

Hij is blij met het voorstel van Kamerlid Joël Voordewind van de Christen Unie om ontkenning van genocide strafbaar te stellen: „Zo kunnen hij en andere christenen vervolgd worden als ze ontkennen dat Joden op aanstichten van Jahweh zich aan volkerenmoord hebben schuldig gemaakt.”

Hij verwijst naar de oproep van God aan de Oud-Testamentische Israëlieten om alle Amalekieten te doden. Hij beschouwt die oproep dus kennelijk als historisch, hoewel elders in zijn periodiek staat dat de Bijbel een woordenbrij van fantasten is.

Het Christelijk Weekblad, Nieuws- en opinieblad voor gelovig Nederland, schrijft over Vacare, ’het platform voor meditatief leven’. Mediteren heeft dankzij Indiase goeroes en de Dalai Lama een oosters tintje gekregen, schrijft Kick Bras. Ten onrechte, want mediteren heeft ook christelijke wortels en die zijn niet alleen te vinden in de kloostertraditie en de woestijnvaders, de protestanten uit de achttiende eeuw wisten er ook van.

Vacare zal zich in november, de maand van de spiritualiteit, presenteren. ’Vacare’ is Latijn voor ’vrij zijn. De naam Vacare gaat terug op de oude spirituele uitdrukking vacare deo, wat ’vrij zijn voor God’ betekent. Bras: „Hebt u wel eens goed gekeken naar zo’n mooie schelp die zich als een spiraal naar binnen beweegt? Een weg van de buitenkant naar de binnenkant en van de oppervlakte naar de diepte. Dat is de weg die de meditatie wijst. Meditatie is een manier van aandacht geven, waarbij het innerlijk van de mens ontsloten wordt.”

De schrijver ziet overeenkomsten tussen hindoeïstische en christelijke meditatie: „Dankbaar ontdekt men dat het niet nodig is om naar India of Japan te reizen om met meditatie in aanraking te komen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden