Vrijblijvende hoorzitting over belastingtrucs

De Duitse minister Wolfgang Schäuble, minister Jeroen Dijsselbloem, de Italiaanse minister Pier Carlo Padoan en de Duitse voorzitter van de onderzoekscommissie, Werner Langen. Beeld EPA
De Duitse minister Wolfgang Schäuble, minister Jeroen Dijsselbloem, de Italiaanse minister Pier Carlo Padoan en de Duitse voorzitter van de onderzoekscommissie, Werner Langen.Beeld EPA

Wat deden Dijsselbloem en drie Europese ambtgenoten tot nu toe in hun land tegen belastingontwijking?

Als braafste jongetjes van de klas zaten ze vandaag naast elkaar in het Europees Parlement: vier prominente ministers van financiën, tijdens een hoorzitting over de Panama Papers. En allemaal zeiden ze dat hun land (Duitsland, Ierland, Italië, Nederland) de afgelopen jaren een voortrekkersrol heeft gespeeld in de aanpak van belastingontwijking en witwaspraktijken.

Jeroen Dijsselbloem was eigenlijk de enige van de vier die zijn bijdrage afsloot met een ontnuchterende vaststelling. “We zijn er nog niet. Er zullen altijd nieuwe manieren worden gevonden om belasting te ontwijken.”

Samen met zijn ambtgenoten Wolfgang Schäuble (Duitsland), Pier Carlo Padoan (Italië) en Paschal Donohoe (Ierland) verscheen Dijsselbloem in Brussel voor de parlementaire onderzoekscommissie die is ingesteld na de publicatie in april vorig jaar van de Panama Papers, het grootste datalek uit de geschiedenis. Uit die 11,5 miljoen documenten kwam belastingontwijkend gedrag aan de oppervlakte van bedrijven, vermogende zakenlieden, politici en andere meer of minder bekende personen. “De Panama Papers toonden aan hoe wijdverbreid belastingontwijking is”, zei Dijsselbloem. “We kunnen dat niet langer toestaan.”

In bewoordingen die hij vaker heeft gebruikt de afgelopen jaren, gaf de demissionaire PvdA-minister toe dat Nederland ‘lange tijd onderdeel van het probleem’ is geweest, maar intussen alles doet om ‘onderdeel van de oplossing’ te worden. Als voorbeeld noemde hij een constructie die veel door Amerikaanse bedrijven is gebruikt, de zogeheten cv-bv-structuur, een trucje dat multinationals in staat stelt om noch in de VS noch in Nederland winstbelasting te betalen.

Met enig tandengeknars is Nederland dit jaar in EU-verband akkoord gegaan met het afsluiten van die sluiproute. Eigenlijk wilde Den Haag uitstel tot 2024, maar dat is 2020 geworden. “Tenzij de Amerikanen besluiten om hun eigen belastingstelsel eerder te hervormen, is de cv-bv-structuur dood in 2020. In de Nederlandse politieke situatie was dat het beste dat ik kon doen”, aldus Dijsselbloem, waarmee hij impliciet verwees naar de coalitie met de VVD.

Binnenlandse aanpak

Voor zover de ministers kritiek kregen van Europarlementariërs, ging die vooral over hun binnenlandse aanpak van belastingontwijking en -ontduiking, niet over de Europese. “Dit is een debat dat eigenlijk in het Duitse parlement thuishoort”, verzuchtte Schäuble na een vraag van een landgenoot over een vermeend tekort aan mankracht bij de Duitse belastingdienst.

Formeel mocht het ook geen hoorzitting heten, maar een ‘gedachtewisseling’ met de ministers, zonder enige politieke consequentie voor wie dan ook. Een aantal Europarlementariërs verviel bovendien in de gewoonte lange technische vragen te stellen waardoor er weinig tijd overbleef voor de antwoorden, laat staan voor debat.

De Schotse Ukip-parlementariër David Coburn brak in zijn vraagstelling een lans voor belastingontwijking – volgens hem een ‘plicht’ voor bedrijven tegenover hun aandeelhouders – om vervolgens de zaal te verlaten en het antwoord niet af te wachten.

• Geen boodschap aan de Geest van de wet

Het Europees Parlement stelde vorig jaar juni een onderzoekscommissie in naar aanleiding van de Panama Papers. In Nederland deed de afgelopen weken een Tweede Kamer-’ondervragingscommissie’ onderzoek, gericht op Nederlandse spelers. Deze commissie onder leiding van PvdA-Kamerlid Henk Nijboer presenteerde vorige week haar verslag. Een van de bevindingen was dat instanties en tussenpersonen zonder morren meewerken aan dubieuze constructies en dat niemand zich verantwoordelijk voelt. Aan de geest van de wet lijkt niemand boodschap te hebben. De commissie van het Europees Parlement keek vooral naar overtredingen van EU-wet- en regelgeving. Het eindverslag verschijnt in het najaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden