Vrij, maar wel vervolgd voor elf omgekomen vreemdelingen

door Bart Zuidervaart

Nadat hij enkele dagen in vrijheid heeft doorgebracht, staat Libiër Al-J. vandaag weer voor de rechter als mogelijke brandstichter in het cellencomplex op Schiphol-Oost. Vier vragen over de slepende rechtzaak.

Waarom loopt de verdachte in de Schipholbrand-zaak weer vrij rond?

Eigenlijk had de Libiër Achmed Issa Al-J. (24) op 8 november vrij moeten komen. Toen bepaalde het gerechtshof in Amsterdam dat zijn voorarrest moest worden geschorst. Hij zat toen een jaar in de cel. Het hof vond de duur van het voorarrest aan de lange kant, zeker omdat er nog geen zicht was op de behandeling van de zaak. De rechter liet ook persoonlijke omstandigheden meewegen. De Libiër is bij de brand gewond geraakt. Hij werd tien dagen in coma gehouden en belandde daarna met ernstige brandwonden in de cel.

Hoe komt het dan dat de verdachte pas dit weekeinde is vrijgelaten?

Al-J. is de afgelopen maand lijdend voorwerp geweest in een steekspel tussen minister Verdonk van vreemdelingenzaken, minister Hirsch Ballin van justitie en zijn advocaat. Verdonk liet de Libiër vorige maand na zijn vrijlating in vreemdelingenbewaring plaatsen. Hij is illegaal in Nederland en moet volgens haar worden uitgezet naar Libië. Hirsch Ballin wil hem in Nederland houden in verband met de lopende strafzaak.

De advocaat ging bij de rechtbank in Utrecht met succes in beroep tegen de detentie. Iemand mag namelijk pas in vreemdelingenbewaring worden geplaatst als er zicht is op uitzetting. De verdachte kan niet worden uitgezet omdat hij zich dagelijks op het politiebureau moet melden. De IND stapte vervolgens naar de Raad van State, maar die schaarde zich vrijdag achter het oordeel van de rechtbank.

Wat wordt de Libiër ten laste gelegd?

Het Openbaar Ministerie acht de Libiër schuldig aan opzettelijke brandstichting met elf doden tot gevolg. Daar kan een rechter levenslang voor geven. Hij wordt subsidiair vervolgd voor dood door schuld. Mocht Al-J. daarvoor worden veroordeeld, dan blijft hij op vrije voeten. De duur van zijn voorarrest overstijgt de celstraf die hij dan kan krijgen. De officier van justitie maakt vandaag tijdens de vijfde pro-formazitting bekend wanneer de zaak inhoudelijk voorkomt. Het technisch onderzoek naar de ramp is nog altijd niet afgerond.

Bestaat de kans dat de verdachte uiteindelijk een Nederlands paspoort krijgt?

Niet of nauwelijks. Verdonk gaf in augustus dit jaar 39 overlevenden van de brand een reguliere verblijfsvergunning, omdat deze mensen nog kampen met medische klachten. Zij maakte een uitzondering voor slachtoffers met ernstige criminele antecedenten.

Mocht de Libiër worden veroordeeld wegens zijn rol bij de brand, kan hij sowieso geen aanspraak maken op deze regeling. Ook als hij wordt vrijgesproken, is de kans op een vergunning nihil. Al-J. heeft een strafblad. Hij heeft enkele winkeldiefstallen gepleegd en is betrapt op zwartrijden in de trein. De vraag wordt dan hoe ernstig deze overtredingen volgens justitie zijn. De advocaat heeft Verdonk op 16 november gevraagd hem in ieder geval een tijdelijke vergunning te geven zodat Al-J. tijdens de duur van de strafzaak niet illegaal in Nederland verblijft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden