Vrij als de wind, vogelvrij in Mexico

Hij blijft bescheiden. ,,Er zijn mensen die eerder in aanmerking komen voor deze prijs dan ik.'' De 63-jarige Mexicaanse journalist Jesús Blancornelas kreeg deze week de Unesco-prijs voor het verdedigen van de persvrijheid. Het is de zoveelste internationale onderscheiding voor de uitgever en eigenaar van het weekblad Zeta in Tijuana, symbool van de onafhankelijke journalistiek, bedreven met gevaar voor eigen leven.

Het is een wonder dat Blancornelas nog leeft. Anderhalf jaar geleden werd hij neergeknald door de bende van de gebroeders Arellano Félix, het beruchte drugskartel in de miljoenenstad Tijuana, op de grens met de Verenigde Staten. Enkele langdurige operaties brachten hem weer op de been. Zijn 38-jarige lijfwacht had dat geluk niet.

De journalisten van Zeta hebben vanaf de oprichting van het weekblad in 1980 de strijd aangebonden tegen de corruptie en de drugsmaffia. Corrupte politici en drugsbaronnen antwoordden met geweld: van censuur, bedreiging van journalisten - pistoolschoten in het redactielokaal - en adverteerders, tot poging tot moord (op de hoofdredacteur) en moord - in 1988 op Zeta-columnist Héctor Félix Miranda. En het houdt niet op.

Schrijven voor Zeta betekent rekening houden met een spoedige dood. Blancornelas reageert nuchter: ,,Ik leef al in geleende tijd.'' Zijn redacteuren hebben lijfwachten, tien militairen bewaken Jesús zelf. Latijns-Amerika is wereldwijd het meest gevaarlijke gebied voor journalisten. Na Colombia worden in Mexico de meeste journalisten vermoord. Het grootste gevaar komt van de kant van de narcotraficantes, de drugsbendes die voor niets terugdeinzen.

Jaarlijks worden in de omgeving van Tijuana honderden mensen door de drugskartels geëxecuteerd, meestal gaat het daarbij overigens om onderlinge afrekeningen. Verscheidene keren probeerde Blancornelas de leiders van de Mexicaanse kartels te interviewen. De capos negeerden immer zijn openbare oproepen. ,,Ze willen niet praten.''

De jongste uitgave van Zeta - dat altijd verschijnt met onderschrift 'Zo vrij als de wind' - weerspiegelt zowel de tragische werkelijkheid van Tijuana als de redactionale lijn van het weekblad. Er is een oproep om mee te doen aan een demonstratie tegen geweld, een verhaal over een politie-agent die nu bij de drugsmaffia zit, en een discussie tussen geestelijken of de drugsbaronnen de doodstraf moeten krijgen of in de ban moeten worden gedaan door de kerk.

Meest opvallend is echter een paginagrote rouw-advertentie voor de in '88 om het leven gebrachte columnist Miranda onder de kop: 'Waarom ben ik vermoord?'. De redactie laat weten dat de advertentie elke week zal verschijnen, totdat de vraag is beantwoord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden