Vriendjespolitiek probleem bij Griekse aanpak corruptie

Magnaten zouden regering gunstig tv-nieuws bieden in ruil voor olie- en bouwcontracten

Griekenland en zijn internationale geldschieters mogen dan botsen over de koers van de nieuwe regering, over één zaak zijn ze het roerend eens. Het moet afgelopen zijn met de macht van een stuk of wat tycoons die in de zakenwereld de dienst uitmaken.

"We hebben besloten de strijd aan te gaan met een regime van politieke en economische macht dat ons land de crisis in heeft gestort", zei premier Alexis Tsipras daarover onlangs.

Het wordt een van de belangrijkste taken van Panagiotis Nikoulidis, de aanklager bij het hooggerechtshof die nu als minister belast is met de aanpak van corruptie. "Er is een elite van een handjevol families die denken dat de staat en de publieke sector er zijn voor hun eigenbelang", zei hij in het parlement.

In het kort komt het erop neer dat de tycoons ervan worden beschuldigd hun eigen media - vooral tv-stations - te gebruiken om gunstige regelingen en contracten bij de regering af te dwingen, met name in bedrijfstakken als olieraffinage en de bouw. In ruil kan de regering rekenen op gunstige berichtgeving op tv. Zo'n 90 procent van de Grieken zegt dat dat hun belangrijkste bron van informatie is.

De tv-zenders hebben nooit een cent voor hun licentie hoeven betalen: in plaats daarvan wordt hun 'tijdelijke' gratis uitzendvergunning steeds verlengd.

Banken, deels in handen van de staat en deels van diezelfde tycoons, verstrekken goedkope leningen om de verlieslatende stations overeind te houden. In hun schaarse publieke optredens ontkennen de tycoons met politici onder één hoedje te spelen.

Niettemin is de veronderstelde innige band de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds al langer een doorn in het oog. Tijdens de onderhandelingen over hervormingen met de vorige regering klaagden de geldschieters er regelmatig over dat die niet werkelijk bereid was gevestigde belangen aan te pakken.

De nieuwe regering moet nog bekendmaken hoe ze de macht van de tycoons precies wil breken. "Ze lijkt de wil te hebben, maar dat is niet genoeg", zegt Giannis Palaiologos, een economisch publicist die onder meer over Griekse vriendjespolitiek schrijft.

Hij wijst erop dat het lastig zal zijn de vriendjespolitiek, die zo nauw met het Griekse politieke systeem is verweven, uit te bannen. "Het risico bestaat dat de regering een of twee zondebokken vindt, en de rest gewoon zijn gang laat gaan. Of dat de oude tycoons plaatsmaken voor nieuwe, die goede banden hebben met Syriza."

undefined

Vardis Vardinogiannis

Het bedrijf van deze 81-jarige miljonair heeft tentakels in zo ongeveer de hele Griekse zakenwereld. Vardinogiannis heeft onder meer een meerderheidsbelang in MotorOil Hellas, de op een na grootste oliemaatschappij van het land met een eigen netwerk aan tankstations en een hele vloot aan tankers.

Ook exploiteert Vardinogiannis een veermaatschappij van en naar Kreta, het eiland waar zijn familie vandaan komt.

Zijn bedrijf heeft daarnaast een meerderheid in tv-kanaal Star, en ook nog een aandeel in Mega, het populairste tv-station van Griekenland.

undefined

Giorgos Bobolas

86-jarige miljardair en oprichter van Ellaktor, het grootste bouwbedrijf van Griekenland. Dat heeft onder meer de spoorverbinding en snelweg naar de luchthaven van Athene aangelegd en deelt in de tolopbrengsten.

De familie Bobolas heeft een belang in tv-station Mega en is eigenaar van Ethnos, een groot dagblad.

Bobolas is verder deeleigenaar van onder meer goudmijnen en een groot casino op een berg net buiten Athene.

undefined

Spiros Latsis

Deze 69-jarige scheepsmagnaat is de rijkste man van Griekenland, al woont hij tegenwoordig in Genève. Zijn bedrijf heeft een aandeel van 42 procent in Hellenic Petroleum, de grootste oliemaatschappij van het land, en is behalve in de scheepvaart ook actief in de financiële sector.

Het familiebedrijf bouwde voor de Olympische Spelen van 2004 een groot winkelcentrum pal naast het sportcomplex. Illegaal, oordeelde een rechter na een slepende procedure vorig jaar.

Latsis' investeringsmaatschappij kocht een aandeel in het vorig jaar geprivatiseerde oude vliegveld bij Athene, om er woningen, winkels en een park op te bouwen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden