Vriend Wil

God is een stadsmens. Of beter gezegd: zijn aanhangers zijn stadsmensen, als ik het onderzoek van de Amerikaanse sociologen Ferguson & Tamburello losjes interpreteer. Deze krant berichtte er woensdag over: Amerikanen die in natuurrijke gebieden wonen, zijn minder geneigd zich aan een religieuze gemeenschap te verbinden.

Met een gebrek aan spiritualiteit bij de natuurmens heeft dit weinig te maken, naar het schijnt. Ook de natuurmens staat zich te vergapen aan een waterval en denkt dan: o, o, o, wat is het allemaal groots en wat zijn wij nietig en dat kan geen toeval zijn en... voilà: we noemen het God.

Stad of land, de mens laat zich zijn goden niet afnemen, maar religie - ik bedoel: de variant in clubverband - wél. Alleen, waarom is in stedelijke gebieden de verwondering blijkbaar vervangen door de moervaste zekerheden van heilige boeken? Ik heb geen religieuze cel in mijn lichaam, maar laat ik toch eens een poging wagen.

Aan de Portugese kust, twee uur treinen van Lissabon, verbleven mijn vriendin en ik deze zomer in een broos hotel, vergane glorie, de geur van open haard was in de muren getrokken, maar voor de deur begon het strand en op dat strand kletterde elke paar seconden het water van de Atlantische Oceaan neer.

Die oscillerende ruis van de branding: ik zou, met een vies woord, kunnen zeggen dat ik er 'zen' van werd. Of murw gebeukt, dat kan ook. Hoe het ook zij, mijn wil begon te verdampen en loste op in de dichte mist die nu en dan boven het strand en de rotsen hing. Het leven werd aangenaam eenvoudig: een schelpje of een visje met een mooie fles witte wijn erbij, een wandeling zonder doel, vrijen op het ritme van de golfslag, frozen daiquiri's in een strandtent, vorstelijk dineren, en ten slotte: wegzinken, onder het bedwelmende ruisen van de oceaan, in een comateuze slaap.

Allerlei wilde schrijfplannen sneuvelden genadeloos. Ik vergat ze eenvoudig.

Pas terug in Amsterdam kwam Vriend Wil zich weer melden in de vorm van allerhande plannetjes, ambities, doelen. De maaltijden, die in het zuiden nog zo'n prominent onderdeel van de dag uitmaakten, waren weer gereduceerd tot schrokpartijen tussen de bedrijven door.

Nee, ik ga de vrije natuur niet heilig verklaren, ik hou enorm van de hectiek van de stad. Het leven zou wel heel leeg en doelloos worden als het slechts uit die ingedommelde apathie van de Portugese kust bestond. Prettig, voor korte tijd. Verder niet.

Maar het verschil valt niet te ontkennen. De stadsmens heeft geen tijd voor verwondering. Hij wil snelle antwoorden. Kunnen die toeristen niet even doorlopen? Ik heb haast. De stad dwingt je tot willen. En waar al die verschillende willetjes elkaar ontmoeten, is het wachten op ongelukken. Geïnstitutionaliseerde religie is misschien wel precies dat: een verzameling verkeersregels, om al te ernstige botsingen te voorkomen.

God is een verkeersagent. Die zie je weinig in de vrije natuur, verkeersagenten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden