Vreugde over Europese begrotingsafspraken, maar zijn ze hard genoeg?

Minister van Financien Jan Kees de Jager staat de pers te woord na zijn verhoor voor de parlementaire enquetecommissie Financieel Stelsel.Beeld anp

Zesentwintig lidstaten die verder gaan op de weg van Europese integratie, een land dat van het Europese continent afdrijft en harde afspraken over begrotingsdiscipline, inclusief de traditionele Europese ontsnappingsroute. Dat is de conclusie van de cruciale eurotop die vandaag afliep.

De 26 spraken zich uit voor een verdrag met een strengere begrotingsdiscipline en automatisch straffen voor landen die zich niet aan de regels houden. "Een enorme sprong voorwaarts", zei minister van Financiën Jan Kees de Jager. Eentje die het mogelijk maakt "om sancties op te leggen aan landen die van hun financiën een potje maken." De laatste 15 jaar is gefaald in de handhaving van regels bij eurolanden. Dat landen totaal ontsporen, dat kan niet meer voorkomen met deze nieuwe afspraken, stelde De Jager.

Ook Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, reageerde ,,verheugd'' over de uitkomst van de EU-top. ,,Mijn belang is dat er gewoon meer budgettaire discipline komt. Hoe dat gebeurt, of dat via een verdrag van de 27 of 17 landen is, dat is voor mij secundair. Als er maar meer discipline komt. In die zin vind ik de uitkomst verheugend.''

Maar de discipline waar De Jager en Knot hoog over op geven, is minder hard dan het zich laat aanzien. Is een 'gekwalificeerde meerderheid' van de lidstaten tegen een sanctie, dan kan deze komen te vervallen. Hoe groot deze meerderheid moet zijn, is nog niet bekend. De ontsnappingsroute doet denken aan het stabiliteitspact, de begrotingsovereenkomst die de afgelopen jaren zodanig erodeerde dat er niets van over bleef. Met de ontsnappingsroute, al heeft het de grootte van een muizengaatje, blijft het voor politici mogelijk te schuiven met de begrotingsdiscipline.

Volgens De Jager moet nog worden bekeken wie de nieuwe regels gaat handhaven. Nederland dringt aan op een ,,onafhankelijk iemand'', een Europese commissaris voor de begrotingen. Onduidelijk is nog welke sancties het onafhankelijk orgaan kan opleggen en hoe sterk deze staat als een land weigert de eisen van Europa op te volgen. Het Europese Hof in Straatsburg zou hierin een rol kunnen spelen.

Omdat de Britten hun veto uitspraken en het nieuwe pact dus buiten de EU om is gesloten, zal "het bestuur van de eurozone nog onoverzichtelijker dan het al is", zegt een teleurgestelde GroenLinks-leider Jolande Sap. Ze vreest dat sancties tegen begrotingszondaars ,,ten prooi vallen aan gesoebat tussen regeringen''.

Minister De Jager vindt het het jammer dat het Verenigd Koninkrijk zich niet wil aansluiten bij de afspraken. Eisen die de Britten stelden om toch mee te doen, waren voor Nederland onacceptabel, stelde hij. De Britse premier David Cameron wilde dat de Londense City een uitzonderingspositie zou krijgen bij de Europese financiële regulering. Dat lag gevoelig omdat de crisis deels uit de hoek van de financiële sector komt. Daarnaast zou Londen volgens De Jager een te groot concurrentievoordeel krijgen ten opzichte van andere financiële centra zoals Amsterdam. Ook Rutte sprak van 'grote schade' voor de positie van Amsterdam als de Britten hun zin hadden gekregen. "Dat was het me niet waard".

Bondskanselier Angela Merkel zei dat ze niet de indruk had dat Cameron met de andere EU-landen meestreed tegen de economische neergang. "Wat David Cameron vroeg was onacceptabel", vulde de Franse president Nicolas Sarkozy aan.

Hoe nu verder met de Britten? In een interview met Trouw zei Charles Grant van denktank the Centre for European Reform dat het niet onwaarschijnlijk is dat Groot-Brittannië binnen tien jaar de EU verlaat. "Dat wil een meerderheid van de Britten. Daarvoor is een nieuwe generatie politieke leiders nodig. De enige relevante vraag in de Britse politiek is nu of we kunnen voorkomen dat het land de EU verlaat. Het Britse bedrijfsleven slaapwandelt naar een ramp. Er is geen enkele pro-Europese lobby. Het is een totaal eenzijdig debat, en Britse bedrijven begrijpen dat niet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden