Vreten of voortplanten, dát is de motor

Nell Zink (1964) schreef lang alleen naar vrienden. Op aandringen van Jonathan Franzen ging ze publiceren. Haar in de VS al verschenen tweede boek 'Mislaid', genomineerd voor de National Book Award, gaat over een witte lesbienne die een Afro-Amerikaanse identiteit aanneemt.

Elke Geurts

De eerste zin van 'De Rotskruiper' zet de situatie meteen op scherp: "Ik keek net op de kaart toen Stephen ineens uitweek, tegen de rotswand aan reed en de miskraam in gang zette." Het ongeluk is een perfect startschot voor het portret van dit huwelijk.

Meteen al blijkt Stephen, fervent vogelaar, alleen oog te hebben voor de Rotskruiper - een vogeltje met bijzondere vleugels - die hij aangereden heeft. Beide echtelieden storten zich op 'Rudolf' en verzorgen hem thuis als een baby totdat hij weer kan vliegen. Ze laten Rudi vrij, maar niet zonder hem een zendertje om te doen. De eerste keer dat ze hun Rotskruiper en diens nestje bezoeken, wordt hij onder hun ogen door een havik aangevallen. "Rudi's prachtige rood met zwarte vleugeltjes met de waanzinnige witte stippels stuiptrekten, stuiptrekten nog een keer en stierven. De havik at zijn hartje op en vloog weg."

Stephens hart is nu pas echt gebroken.

De natuur is wreed, zegt de schrijfster ons. De natuur is genadeloos. Ook haar personages zijn eraan overgeleverd. Alle moderne technologie ten spijt, ze worden enkel gedreven door de oerdriften van de mens. Meer is er niet. Vreten of voortplanten, dát is onze motor.

'De Rotskruiper' is een onmiskenbare Nell Zink zou ik beweren, als dit niet haar debuut was. De 51-jarige Amerikaanse schrijfster is een nieuwe stem in de literatuur, ontdekt door Jonathan Franzen met wie ze als medevogelaar in een briefwisseling terechtkwam. Om Nell Zink kunnen we niet meer heen.

Haar toon is droogkomisch, onorthodox en bovenal oorspronkelijk. "Ik zei dat ik mijn best zou doen om niet weer zwanger te raken tot we elkaar weer zagen." Dit zegt Tiffany tegen haar echtgenoot.

"Ik ging met mijn ouders naar een ambachtenmarkt zodat Stephen met mijn zus naar bed kon."

Het is de manier waarop ze het verhaal vertelt die bijblijft, maar haar stijl domineert ook nogal. De eigenheid van die vertelstem staat haaks op de weinig autonoom handelende protagonist zelf: de 35-jarige Tiffany, een op drift geraakte, kernloze vrouw, getrouwd om vooral niet zelf te hoeven werken. Dat werkt goed. Tiffany volgt haar man van Philadelphia, naar Bern, naar Berlijn. Ze neemt zelfs zijn passies over. Als ze elkaar niet zien, hebben ze seks met anderen. Ook Stephen is vooral bij haar omdat het tijd werd om een veilig nestje te bouwen. Het speelt zich af tegen een achtergrond van milieuactivisten, Zink weet daar overduidelijk veel van af, maar weidt er te lang over uit waardoor het geheel soms een pamflettistisch gehalte krijgt, wat afleidt van het verhaal zelf.

Zowel de kracht als de zwakte van de roman zit 'm in de uitgestelde reactie van de personages. Het verwachtingspatroon van de lezer wordt nooit ingelost. Dat is aanvankelijk geestig, maar gaandeweg begrijp je het maniertje wel en dan houdt het de lezer almaar op afstand. Emotionele gebeurtenissen als een miskraam, overspel, drugsverslaving of doodgaan, hebben consequent geen consequentie. Soms is het zaak er juist wél even bij stil te staan, er dieper op in te gaan.

"Ik vertelde mezelf niet wat er gebeurd was. Als ik mezelf een verhaal vertel, word ik al heel snel heel sentimenteel. Dat deed ik dus niet."

In Amerika verscheen dit jaar haar tweede roman: 'Mislaid', die komend voorjaar ook in vertaling zal verschijnen.

Wat mij betreft is de schrijfster in dat boek juist heel sentimenteel. Wel gewoon vertellen wat er gebeurd is. Dat zou in haar geval weleens ijzersterk proza op kunnen leveren.

Nell Zink: De Rotskruiper (The Wallcreeper) Vert. Gerda Baardman. Ambo Anthos; 176 blz. euro 17,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden