Vrees voor verdwijnen van menselijke maat in Amsterdamse 'zorgfabriek'

Beeld ANP

Een efficiënte organisatie of een zorgfabriek met 1800 bedden? AMC en VUmc in Amsterdam gaan fuseren. Experts vinden dat geen goed idee, zeggen ze vandaag in de Kamer.

Gaat het over het nut van fusies, dan duikt geregeld een schrikbarend percentage op: 65 tot 85 procent van de fusies en overnames mislukt. In de discussies die volgen, gaat het dan als snel over waardecreatie, efficiency en bestuurbaarheid. Allemaal economische termen die ook bij fuserende ziekenhuizen een rol spelen. Toch is daar de vraag waar alles om draait: leiden ziekenhuisfusies tot betere zorg?

1800 bedden

Vandaag reizen zorgexperts, ziekenhuisdirecteuren, toezichthouders en andere betrokken naar Den Haag voor een hoorzitting in het Tweede Kamergebouw. De fractie van GroenLinks heeft daartoe het initiatief genomen. Ze wil graag weten of het wel zo'n goed idee is dat de twee academische ziekenhuizen in Amsterdam, het VUmc en het AMC, samengaan.

Het antwoord lijkt eigenlijk wel vast te staan. Ja, beide ziekenhuizen zijn voor, maar de zorgeconomen, verzekeraars en patiëntenfederatie bijvoorbeeld zijn heel wat kritischer. Door de fusie van VUmc en AMC ontstaat een ziekenhuis met 1800 bedden.

Dat is heel wat meer dan de 300 bedden die de wetenschap hanteert als bovengrens voor efficiëntie. Bij ziekenhuizen die groter zijn, wegen de kostenvoordelen niet meer op tegen de nadelen.

De menselijke maat verdwijnt door die enorme nieuwe zorgfabrieken, constateert bijvoorbeeld Patiëntenfederatie Nederland. Patiënten kunnen niet meer kiezen uit de twee ziekenhuizen en moeten met verschillende aandoeningen naar verschillende locaties. Zo kan het zijn dat iemand met bijvoorbeeld kanker naar het oude AMC moet, terwijl hij voor zijn diabetes bij het oude VUmc moet zijn.

Specialistische kennis

Op sommige afdelingen kan de specialistische kennis best verbeteren, maar daar is geen fusie voor nodig, zullen diverse deelnemers vandaag tegen de zorgwoordvoerders uit de Tweede Kamer zeggen.

Marco Varkevisser bijvoorbeeld. Hij is hoogleraar marktordening in de gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en noemt fusies 'niet de meest creatieve oplossing om schaalgrootte te benutten'.

"Schaalgrootte is een belangrijk argument bij fusies", zegt hij. "Om de ingewikkelde zorg te verbeteren, moet je een bepaald aantal patiënten hebben. Door twee kleine groepen patiënten bij elkaar te zetten die dezelfde complexe behandeling nodig hebben, kan een ziekenhuis betere zorg leveren. Maar daarvoor hoef je niet te fuseren. Je kunt als ziekenhuizen voor deze specifieke zorg ook onderling samenwerken."

Dat zegt ook de Nederlandse zorgautoriteit NZa. De toezichthouder gaf vorig jaar een ongebruikelijk scherpe 'zienswijze' op de fusie. Een zorggigant als AMC-VUmc brengt risico's met zich mee voor de publieke belangen, schreef de NZa die vandaag eveneens aanschuift. De toezichthouder vreest voor de betaalbaarheid en kwaliteit.

Wat betreft die betaalbaarheid - onderzoeken naar ziekenhuisfusies laten inderdaad zien dat de prijzen kunnen stijgen. "Schaalgrootte leidt namelijk tot een sterkere onderhandelingspositie tegenover de zorgverzekeraar", legt Varkevisser uit.

Minder concurrentie kan overigens ook negatief uitpakken voor de kwaliteit. "Als je fuseert met de buurman valt er een alternatief weg. Dat kan leiden tot een mindere prikkel om te werken aan kwaliteitsverbetering.

Stel, er zijn twee ziekenhuizen in dezelfde regio die met elkaar de concurrentie aangaan om dezelfde patiënten. Dan willen zij zich onderscheiden door kwalitatief betere zorg te leveren dan de ander. Als patiënten toch wel bij jou terecht komen, valt deze prikkel weg."

Wat de uitkomsten van de hoorzitting ook zijn, de toezichthouders zijn al akkoord, zodat de fusie tussen AMC en VUmc sowieso doorgaat.

Lees ook:
AMC en VUmc willen samenwerken
AMC en VUmc zetten volgende stap in fusie
- Fusie AMC en VUmc van de baan
- Gezamenlijk bestuur voor AMC en VUmc

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden