Vrees voor Poetin-promotie via denktank Berlijn

politiek | Critici denken dat een nieuw debatcentrum in Berlijn vooral reclame voor Rusland gaat maken.

De strijd om de Europese 'hearts and minds' wordt vanaf nu gevoerd vanuit het hart van Berlijn. De door een vriend van de Russische president Poetin opgerichte denktank opende er gisteren de deuren onder de welluidende naam 'Dialoog der Beschavingen'. Volgens de oprichters een oprechte poging om Oost en West nader tot elkaar te brengen, volgens critici een onverholen poging de westerse publieke opinie te bespelen in het voordeel van Rusland.

Drijvende kracht achter het initiatief is de 68-jarige Vladimir Jakoenin, al tientallen jaren een goede bekende van Poetin en net als hij voormalig medewerker van de geheime dienst van de Sovjet-Unie. Tot vorig jaar leidde Jakoenin tien jaar lang de Russische Spoorwegen. Jakoenins puissante rijkdom trok herhaaldelijk de aandacht van kritische Russische media en verrijkte de Russische taal met het begrip 'bontjassendepot'.

Vorig jaar werd Jakoenin uit zijn functie ontheven, kort nadat de Russische Rekenkamer kritiek had geuit op een reeks financiële transacties binnen de Spoorwegen. Sindsdien wijdt hij zich volledig aan zijn nevenactiviteiten, zoals een Russisch-orthodox steunfonds, een 'Centrum voor Nationale Glorie' en zijn geesteskind 'Dialoog der Beschavingen'.

Al in 2002 organiseerde Jakoenin de eerste bijeenkomst onder die naam aan de periferie van Europa, op het Griekse eiland Rhodos, sindsdien een jaarlijkse traditie. Kosten noch moeite worden gespaard om Russische en buitenlandse 'experts' in te vliegen en te onderhouden. Tussen het nodige vertier is er ruimte voor lange discussies over internationale betrekkingen en de plaats van Rusland daarin.

Het nieuwe centrum in Berlijn ontvangt volgens een communiqué geen geld van de Russische overheid en zou ook niet onder directe invloed van Moskou staan. Volgens de Frankfurter Allgemeine Zeitung beschikt de denktank over een budget van vijf miljoen euro voor vijf jaar, geld dat afkomstig zou zijn van Jakoenins orthodoxe Andreas-fonds en van niet nader genoemde Russische geldschieters.

Jakoenins initiatief staat niet op zichzelf en sluit naadloos aan op het al bestaande scala aan fondsen, denktanks, overlegplatforms, massamedia en ngo's die zijn opgericht om het gedachtengoed van de 'Russische wereld' over te brengen, juist in een tijd dat Rusland vanwege de bemoeienis met Oekraïne en de annexatie van de Krim steeds meer in een internationaal isolement is geraakt. Zelf is Jakoenin sinds 2014 persona non grata in de VS. Zijn dialoogbijeenkomsten herinneren aan het reguliere overleg dat president Poetin voert met een selecte groep binnen- en buitenlandse experts en journalisten binnen de zogeheten Valdaj-club, die volgens de organisatoren expliciet tot doel heeft 'de westerse publieke opinie te beïnvloeden'.

Medeoprichters van Jakoenins nieuwe denktank zijn, naast hemzelf, twee van zijn vrienden: de Oostenrijker Walter Schwimmer, voormalig secretaris-generaal van de Raad van Europa, en de Duitse politicoloog Peter Schulze, eerder werkzaam bij de aan de SPD gelieerde Friedrich-Ebert-Stiftung. Verscheidene Duitse experts zijn volgens Deutsche Welle niet ingegaan op voorstellen toe te treden tot de nieuwe organisatie, vooral vanwege de betrokkenheid van Jakoenin.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden