Vrees voor nieuw geweld in Macedonië

De afgelopen maanden was het redelijk rustig in Macedonië. Tot (nieuw) grootschalig geweld tussen Slavische en Albanese Macedoniërs kwam het niet. In de aanloop naar de verkiezingen, zondag, neemt de onrust echter toe.

SKOPJE - In een sfeer van onderling wantrouwen, dreiging en geweld nadert Macedonië de verkiezingen. Gisteren was het opnieuw raak. In Tetovo, in West-Macedonië, werd een aantal politiemannen onder vuur genomen; één vond de dood.

Niet alleen de inwoners lopen kans slachtoffer van gewelddadigheden te worden. Ook aanslagen op de honderden internationale waarnemers behoren tot de mogelijkheden, vreest de Nederlandse generaal Harm Jan de Jonge, de leider van de 900 Navotroepen in Macedonië.

De Jonge voert nu bijna drie maanden het bevel over de Navotroepen in het kleine Balkanland. Drie maanden waarin de militairen, onder wie zo'n 350 Nederlanders zich niet echt hoefden te bewijzen. ,,Niet dat er geen conflicten zijn geweest. Tot half augustus was het redelijk rustig. Maar na die tijd hebben we een patroon zien ontstaan van steeds meer agitatie, moordpartijen en provocaties'', zegt De Jonge. Als je die lijn doortrekt, dan kun je niet uitsluiten dat er nog veel vervelender dingen gaan gebeuren.

De Navotroepen zijn in Macedonië om te waken over de veiligheid van de honderden internationale waarnemers -op de verkiezingsdag zal hun aantal tegen de duizend lopen- die moeten toezien op een eerlijk verloop van de verkiezingen. Ook zien ze toe op de invoering van de afspraken van het Ohrid-akkoord. Dat maakte vorig jaar een eind aan het gewapende conflict tussen het Albanese opstandelingenleger UCK en Macedonische veiligheidstroepen.

De Jonge is niet gerust op de situatie: ,,Ik acht de toestand met name in het vroegere crisisgebied uitermate onstabiel, zelfs explosief'', zegt hij. ,,Ik sluit ook niet uit dat we indicaties krijgen dat zelfs de waarnemers onderwerp kunnen worden van bedreigingen en zelfs van aanslagen.'' En dan moeten de Navotroepen van Task Force Fox aan de slag.

De ambassadeur van de Navo in Macedonië, de Nederlander Niek Biegman, ziet het minder somber. Aanslagen op waarnemers zijn volgens hem niet logisch, omdat het land alleen zichzelf er mee te schande zou maken. Voor zover men chaos wil, zal men die creëren door interetnisch geweld op te stoken en er zijn natuurlijk Albanese partijen die onderling nog een appeltje met elkaar te schillen hebben, zegt Biegman. De waarnemers lijken daar niet zoveel gevaar bij te lopen.

De Navo-ambassadeur laat zich niet meer zo snel verontrusten door zwartgallige toekomstbeelden voor Macedonië. Na het vredesakkoord van Ohrid van augustus vorig jaar zijn er tal van doemscenarios voor het land geschetst. En hoewel het nooit helemaal rustig is geweest, is het van aangekondigde Albanese lente- of zomeroffensieven, van verwachte gewapende Macedonische wraaknemingen of ander grootschalig geweld tot nu toe niet gekomen. De berichten daarover dienden volgens de meeste onafhankelijke waarnemers vooral politieke belangen. Politici in Macedonië, van welke etniciteit ook, varen wel bij onrust.

Biegman realiseert zich echter dat het alsnog mis kan lopen. Daar zijn de spanningen tussen Slavische en Albanese Macedoniërs en tussen de bevolkingsgroepen onderling groot genoeg voor. Feit is dat de regeringspartijen er slecht voorstaan, dat er binnen die partijen mensen zijn die toch wel erg graag aan de macht willen blijven en die daarvoor ook wel een zekere mate van geweld zouden kunnen gebruiken.

Veel internationale bronnen in Skopje beweren dat een schietpartij in de laatste week van augustus waarbij twee Macedonische politiemannen om het leven kwamen en een kort daarop volgende ontvoering van vijf Macedonische burgers in feite door de elementen binnen de regering in scène zijn gezet om de regering de kans te geven haar spierballen te laten zien.

Biegman spreekt zich daarover niet uit, maar hij wijst wel op een aantal incidenten die er twee weken voor de verkiezingen anders uitzien dan pakweg zes maanden voor de verkiezingen. Hij doelt op een politieactie, waarbij Albanese vlaggen werden weggehaald uit Albanese dorpjes. Hoewel het Ohrid-akkoord het voeren van Albanese vlaggen zonder een flankerende Macedonische vlag verbiedt, zegt Biegman; ,,Doe je dat tien dagen voor de verkiezingen, dan lijkt dat op een provocatie.'' Hetzelfde geldt volgens hem voor de dreiging om de Albanese oppositieleider en voormalig rebellenleider Ali Ahmeti op te pakken wegens oorlogsmisdaden. Ook dat had men eerder kunnen doen'', aldus de Nederlander. ,,Doet men dat twee weken voor de verkiezingen, dan lijkt dat opnieuw op een provocatie.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden