Vreemdgaan met Cito-toets

Bij het artikel over de Cito-toets in de krant van woendsag wordt een voorbeeld vermeld van een taalopgave. De leerling moet een fout opzoeken in een stukje tekst. De vraag luidt: ’Wat is dubbelop en moet Ikenna weglaten?’ De vraag zelf bevat echter ook een taalfout. In de tweede helft van de vraag komt het woordje ’wat’ ten onrechte niet voor. De juiste vraag zou zijn: ’Wat is dubbelop en wat moet Ikenna (dus) weglaten?’ De eerste keer is ’wat’ onderwerp en de tweede keer lijdend voorwerp. Op grond van het verschil in functie mag het tweede ’wat’ niet weggelaten worden.

Een dergelijke grammaticale fout kan onduidelijkheid veroorzaken en behoort dan ook absoluut niet in de tekst van een toets- of examenopgave voor te komen.

A. M. Oostenrijk-Huisman (gepens. docent Engels) Heemstede

Trouw bood in de krant van dinsdag de Cito-Groep een platform om de kritiek op de Cito Eindtoets te pareren. Marleen van der Lubbe, projectleider van Cito, deed dat met overtuiging. Graag belicht ik een andere kant en zet meteen maar vol in: de Cito-toets is een overspelige en gecorrumpeerde toets die hard bezig is haar validiteit en betrouwbaarheid te verspelen.

Overspelig omdat de toets door jan en alleman wordt misbruikt voor doelen waarvoor ze niet bestemd is. Bedoeld als een instrument voor basisscholen om de adviezen voor het voortgezet onderwijs te helpen onderbouwen, wordt de toets ook ingezet om bijvoorbeeld de kwaliteit van de school te meten.

De toetsscore wordt door de onderwijsinspectie gebruikt om het onderwijsrendement van afzonderlijke basisscholen te meten en is in belangrijke mate meebepalend of de school als (zeer) zwak wordt aangemerkt, met alle blame and shame die dat voor de betreffende school met zich meebrengt.

Staatssecretaris Dijksma hanteert de opbrengstgegevens van de Eindtoets om het succes te meten van haar beleid om het taal- en rekenonderwijs in het basisonderwijs op te krikken. Een aantal scholen in het voortgezet onderwijs hanteert de Citoscores als criterium voor toelating.

Door dit oneigenlijke gebruik (misbruik) van de toets wordt deze toets vanzelf topzwaar. Vanwege het onevenredig grote belang dat door verschillende partijen aan de Cito-score wordt gehecht zijn aller ogen (scholen, ouders, besturen, inspectie, de politiek) gericht op de toetsuitslagen.

Als er zoveel druk ligt bij scholen om met hoge opbrengstgegevens voor de dag te komen, dan kan het niet anders of scholen gaan ’strategisch handelen’. Zo gaan scholen in groep 8 intensief oefenen in het maken van Cito-toetsen. Dat oefenen gaat vaak veel verder der dan ’vertrouwd raken met het type vraagstelling’.

In Trouw van afgelopen maandag konden we lezen dat BrainStudio, vlak voor de afname van de Cito-toets specifieke braintrainingen verzorgt op basisscholen waardoor leerlingen beter gaan presteren bij het maken van de Cito-toets. Een vorm van ’vals spelen’ ten opzichte van scholen die zo’n training niet aanbieden.

Scholen lichten ook de hand met toetsvoorschriften, constateert de inspectie: afwijken van de tijdsduur, voorlezen van vragen en antwoorden, klassikaal maken van toetsen, hulp bieden bij het beantwoorden van vragen, aanbieden van hulpmaterialen, enzovoorts.

Bernhard Wendt Sellingen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden