Vreemde vogels en vierkante eieren op Olaertsduyn

AMSTERDAM - Op het landgoed Olaertsduyn op het Zuid-Hollandse eiland Voorne-Putten staat naast een boom een kleine garage. Het gebouwtje met puntdak is geheel overwoekerd door klimop, alleen de twee houten deuren zijn vrij. Wie door een van de half openstaande deuren naar binnengaat, treft in de door stenen muren omsloten ruimte een kubus-frame aan, die door vier ijzeren poten op ooghoogte is gezet. De verrassing zit binnen in de kubus: een bont gekleurde vogel, opgebouwd uit verschillende materialen. Wie is deze vogel? De bezoeker mag er naar raden, deze schepping van de kunstenaar André Boone heet 'Hermetische garage'.

Het tussen Rockanje en Oostvoorne gelegen landgoed omvat een landhuis van de architect J. W. Hanrath uit het begin van deze eeuw, een tuin naar ontwerp van de landschapsarchitect L. Springer, percelen bos en het moderne 'conferentie-hotel' De Heveringen. Ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van het opleidingsinstituut Olaertsduyn werden elf landschapsarchitecten en achttien beeldende kunstenaars uitgenodigd een kunstwerk te maken voor een beeldenroute op het landgoed. De deelnemers kregen ieder een kubus-frame van 40 bij 40 bij 40 centimeter en mochten daar hun fantasie op los laten, althans, na eerst een visie ontwikkeld te hebben over 'De Omsloten Ruimte'. Onder die titel is een zeer gevarieerde open-lucht-tentoonstelling ontstaan.

Al wandelend door bos en tuin treft de bezoeker steeds weer nieuwe verrassingen aan. Bevindt zich daar, een eindje van het bospad vandaan, soms een dumpplaats? Een paar blauwe containers, vast wel gevuld met een of ander smerig chemisch spul, lijken door het struikgewas heen te schemeren. Bij nadere inspectie blijken het vier blauwe kubussen te zijn, gebroederlijk bij elkaar liggend op een nest van hooi, als vierkante eieren van een onbekende dino-soort. 'Nestgedachten' heet deze bijdrage van kunstenaar M. M. C Schobbe. Verderop langs het pad lijkt een kubus tussen de bomen te zweven, de zwarte ribben steken duidelijk af tegen de lucht. Hier wordt met de toeschouwer de perspectivische kubus-grap gespeeld die je regelmatig op papier ziet terugkeren: zie ik nu het boven- of het ondervlak van de kubus?

Veel speelsheden en verbeeldingskracht verrijken de wandeling. Ronduit schattig is 'De Windvis' van Maria Donker. Haar vis binnen de met een paar golven beschilderde, matglazen wanden van de kubus lijkt in een blok ijs te zwemmen. Bovenaan de vier zijvlakken van de kubus rijgt zich uit even zoveel geschilderde zinsfragmenten een boodschap aaneen: 'Een vis wilde een bloem plukken / Maar het water rondom hem was bevroren / Om toch een geur in zijn omsloten ruimte te hebben / Besloot hij een krachtige windvis te worden'. De vis is met een as verbonden die door het bovenvlak van de kubus steekt; de as wordt bekroond door een liggend kruis waarop - rechtop - vier blauwe zeiltjes staan. Zodra het waait komt de as in beweging en zwemt de Windvis dus rond en rond om zijn omgeving minder 'bevroren' te maken.

Niet alle landschapsarchitecten en kunstenaars hebben zich zo intensief en correct met hun opdracht beziggehouden als Maria Donker. Michael van Gessel stopte in zijn kubusframe op poten wat struikgewas en bloemetjes en noemde het geheel 'Zomers buiten'; met permissie, het riekt in zijn 'tuin' een beetje naar Jantjes van Leiden. En de van gekleurd glas gemaakte 'Vlieger' van Greta Cune begeeft zich wel erg ruim buiten haar kubus-frame. Tenslotte is er nog het glazen schoenenkastje van Sander Rood ('Zonder titel'), dat hoger is dan breed, en dus eigenlijk volgens de kubus-norm hier niet eens had mogen staan.

Al met al zijn er op Olaertsduyn 29 kunstwerken te bezichtigen, waarbij veel valt te associëren, maar soms ook niet. Louter schoonheid biedt bijvoorbeeld het werk van Mariëlle Lapidaire: door haar kubus-frame op hoge poten groeit een kaal boompje dat zij binnen het kader van de kubus van fraai gevormde bladeren van een soort koperfolie voorzag. Haar concept is simpel, zij wilde 'door middel van een kunstmatige ingreep vooral de natuur in detail tonen en laten zegevieren'. Dat is dus wonderwel gelukt. Bij 'Vier bomen en een jurkje' van Liesbeth Stinissen valt ook niets te associëren (wie zich daaraan waagt, weegt uiteindelijk een ons), juist omdat haar concept te ingewikkeld is. Bij het duiden van haar kunstwerk - tussen vier jonge berken hangt haar kubus-frame met daarin een metalen jurkje - biedt slechts de tekst in de catalogus uitkomst. Haar kunstwerk is “een vrij citaat uit het schilderij van Velaszquez 'Portret van de Infanta Margaretha van Oostenrijk'. De Infanta droeg een prachtige maar belemmerende creatie om te laten zien wat ze voorstelde. De berken gaan gebogen onder het gewicht en vormen zo een omlijsting van het werk. Het omsluiten betekent aan de andere kant ook uitsluiten.”

De handzame catalogus en een apart verstrekte plattegrond van de beeldenroute zijn de zwijgende gidsen op het landgoed Olaertsduyn, dat zo afgelegen ligt, dat je er meer kubussen dan mensen ontmoet. Rust, frisse lucht en kunst staan hier gezamenlijk garant voor een aangename wandeling van pakweg anderhalf uur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden