Vredesrabbijn Froman vestigt hoop op Obama

Rabbijn Menachem Froman heeft op dit moment maar één doel: met een delegatie van rabbijnen, sjeiks en bisschoppen wil hij Obama zegenen op de dag van diens beëdiging. Hij ziet in de nieuwe president van de VS de man die vrede kan brengen, in Jeruzalem, het Heilige Land en daarmee in de hele wereld.

’Stel je voor wat voor een krachtig beeld dat is: zes geestelijken uit het Heilige Land, twee joden, twee moslims en twee christenen, die Obama zegenen op de dag van zijn beëdiging, voor ogen van de gehele wereld.”

Rabbijn Menachem Froman heeft op dit moment slechts één doel. Op de dag van de beëdiging van Obama wil hij erbij zijn, met zijn delegatie van rabbijnen, sjeiks en bisschoppen uit het Heilige Land. Hun gezamenlijke zegen voor de nieuwe president moet het vredesproces nieuw leven inblazen. In Barack Obama ziet de rabbijn uit Tekoa de man die de verandering, die de vrede kan brengen, in Jeruzalem, in het Heilige Land en daarmee in de gehele wereld – in die volgorde.

„Niemand had toch een jaar geleden kunnen denken, dat een zwarte president van Amerika zou worden”, zegt Froman. Op het antwoord dat het inderdaad bijzonder is, volgt onmiddellijk een correctie: „Ik zie het niet als bijzonder, ik zie er de hand van God in, het is een godswonder. Weet je dat reb Nachman (een Joods geleerde, red.) al het bewijs heeft geleverd voor het bestaan van God: ’Als iemand nieuwe ideeën heeft, is dat het bewijs dat God bestaat.’ En ik wil nu een opening creëren zodat God via Obama ook hier een mirakel kan verrichten.”

Zijn partners voor deze expeditie heeft hij al. Behalve hijzelf, ’opperrabbijn van Tekoa’, staan rabbijn Hadani van de Ethiopische gemeenschap, sjeik Hamis Abdeh en sjeik Abdallah Nimer Darwish van de islamitische beweging op het lijstje, als ook de lutheraanse bisschop Moenib Joenan en de melkitische Grieks-katholieke aartsbisschop Elias Sjakoer van Galilea. Nu alleen de uitnodiging nog: „Heeft jouw krant misschien contacten met Obama?”

De 63-jarige rabbijn is met zijn woeste witte baard mild gezegd een opmerkelijke figuur. Als parachutist in het Israëlische leger nam hij deel aan de verovering (’bevrijding’) van de Klaagmuur in 1967. Hij behoorde tot de leiders van Goesj Emoeniem, de messianistische kolonistenbeweging, die in de verovering van de Westoever – het bijbelse Judea en Samaria – een vingerwijzing Gods zagen. Al 35 jaar woont hij in de nederzetting Tekoa, bezuiden Bethlehem.

Dat is slechts een deel van zijn biografie. Froman, de kolonistenleider, sloot vriendschap met Jasser Arafat, met wie hij lange gesprekken voerde. Hij zocht ook de geestelijk leider van Hamas, sjeik Ahmed Jassin op in de Israëlische gevangenis en daarna in Gaza – tot Jassin door Israël werd geliquideerd. Nog altijd onderhoudt hij contacten met Hamasleiders. In februari lanceerde hij samen met een Palestijnse journalist, een Hamassympathisant, een plan voor een bestand tussen Israël en Hamas, inclusief een gevangenenruil, een opheffen van de blokkade en het staken van alle geweld. Meer dan eens probeert hij Israëlische leiders – ook met sommigen van hen heeft hij goede contacten – ervan te overtuigen dat er met Hamas te praten valt. Zijn hoop is nu gevestigd op Obama. „Vanaf het moment dat ik over hem hoorde, zegt mijn intuïtie me dat die man het kan. Je hebt hier zelfs genetisch een man met een moslimvader en een christen-moeder, die is opgegroeid met verschillende culturen en religies.”

Menachem Froman zette een videoclip op YouTube om Obama zijn steun te betuigen. Op de dag van de Amerikaanse verkiezingen ging hij voor hem bidden in de Grot der Aartsvaders in Hebron. „Mijn gebeden zijn altijd het sterkst in Hebron.”

Het is hetzelfde Hebron waar afgelopen week joodse jongeren hun gevoelens van onlust botvierden op de Palestijnen.

„Afgrijselijk”, zegt Froman, „en dat bij het graf van Abraham die bij joden en moslims voor liefde staat. Ik ben een rabbijn, mijn taak is het geloof te bevorderen. Maar er zit ook een dynamiek in het geloof, dat van de eerste Tempel is niet dat van de Tweede Tempel, enzovoorts. Ik zeg wel vaker dat ik denk dat het volk Israëls bijzonder is in zijn trots.” En dan schertsend: „Ik denk wel eens dat het geen toeval is dat het woord Hebrews (Hebreeërs) zoveel lijkt op het woord hybris (hoogmoed).”

„God heeft niet zomaar keer op keer zijn profeten gestuurd om het volk op zijn dwalingen te wijzen. Als ik me soms afvraag waarom God mij hier in Tekoa heeft geplant, dan is dat omdat dit de woonplaats was van Amos, de profeet die het felst heeft gestreden tegen sociaal onrecht en tegen die arrogantie. Hier zit, zo je wilt, ook een verband met Obama. Als je Amos erop naslaat, hoofdstuk negen, dan staat daar: ’Zijt gij voor mij niet gelijk aan de kinderen van de Ethiopiërs...’ Het is om politiek-correcte redenen fout vertaald. In het Hebreeuws staat er helemaal geen ’Ethiopiërs’, er staat ’kinderen van negers’. Amos zegt eigenlijk: wie denken jullie wel niet dat jullie zijn, jullie zijn geen haar beter!”

„Het zionisme is bedoeld om mijn volk te genezen. Want een volk dat een minderheid is, dat niet in zijn eigen land woont en niet zeker is van zijn bestaan, lijdt aan een minderwaardigheidscomplex. Dat vertaalt zich vaak in trots, in grootheidswaanzin. Het zionisme wil juist het Joodse volk genezen van die verschrikkelijke ziekte. ...Wat wil je dat ik nog zeg over die mensen in Hebron die zich zo gedragen?”

Tegelijkertijd vindt de rabbijn het ondenkbaar dat er geen Joden in Hebron zouden zijn. Alleen zou de stad en met name de Grot der Aartsvaderen, die heilig is voor joden en moslims, slechts een plaats voor het gebed moeten zijn, zonder Israëlisch leger, zonder Palestijns Gezag. „Ik weet dat er aan beide zijden moordenaars zitten en dat er een veiligheidsprobleem is. Maar laten we dan een speciale eenheid oprichten van jonge Joden en moslims met een sterk religieus besef die verantwoordelijk is voor de veiligheid. Laat Hebron een proeftuin zijn voor de Tempelberg in Jeruzalem.”

In Fromans vredesvisie zijn niet de gebruikelijke teksten te vinden over grenzen van ’67, en een Palestijnse staat naast Israël met Oost-Jeruzalem als hoofdstad. Hij zal zelfs weigeren om zijn huis in Tekoa te verlaten als er ooit zo’n akkoord komt. Voor hem is het conflict ook politiek, maar bovenal religieus en daarom is een religieuze oplossing nodig.

Zijn denken buiten de geijkte paden baseert hij mede op zijn gesprekken met leiders als Arafat en Jassin. „Arafat placht tegen mij te zeggen: Voor mij is mijn moslimzijn belangrijker dan mijn Palestijnse identiteit. Ik kan over van alles compromissen sluiten, maar niet over Jeruzalem. Sjeik Jassin schreeuwde me ooit toe: Jij en ik kunnen in vijf minuten vrede sluiten.” Froman citeert hem in het Arabisch.

„Al decennia prediken degenen die in geweld geloven, dat de oplossing zit in nog meer geweld. En de peaceniks zoeken hun oplossing in nog meer territoriale concessies. Keer op keer falen ze, zonder te denken of hun basisopvatting wel deugt. Het probleem gaat veel dieper, psychologisch, cultureel, spiritueel.”

Het lot van Arabieren en Joden is volgens de rabbijn zo met elkaar verweven dat alleen twee landen zonder grenzen, of twee staten in één land uitkomst bieden. Jeruzalem is voor hem de sleutel tot de oplossing.

„Je kan van geen van beide partijen verlangen Jeruzalem op te geven, omdat ze beide geloven dat Jeruzalem God toebehoort. Ik zeg dan simpel: Geef Jeruzalem aan God.”

In interview na interview herhaalt hij dat Jeruzalem niet het grootste obstakel, maar juist het makkelijkst oplosbare probleem is. „De Tempelberg bergt geen olie, goud of water. Hij bevat de diepste gevoelens van joden en moslims, hij bergt heilig geloof. In mijn voorstel is een religieuze raad van moslims, joden en christenen verantwoordelijk voor de Tempelberg en valt die buiten de jurisdictie van de politici. Laten we Jeruzalem de hoofdstad maken van alle drie de monotheistische religies, de hoofdstad van vrede in wereld.”

Jaren geleden al stelde de rabbijn dat religieuze energie net is als nucleaire energie. Religie heeft de kracht de wereld te verwoesten. „En dat heb ik nog voor de elfde september gezegd. Religie heeft ook de kracht de vrede te brengen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden