Vredesmacht moordt raak onder Liberianen

AMSTERDAM - Duizenden hongerende burgers in Liberia zijn op de vlucht voor een blind offensief van de Westafrikaanse vredesmacht in dat land. De vredesmacht, die grotendeels steunt op Nigeria, neemt het op tegen de rebellen van Charles Taylor.

Een medewerkster van de Nederlandse afdeling van Artsen zonder Grenzen, Anette Cramer, was er onlangs getuige van hoe burgers slachtoffer worden van de lukrake beschietingen die de vliegtuigen van de vredesmacht uitvoerden op de plaats Gbarnga, een bolwerk van de rebellen van Taylor. Geinterviewd in Abidjan, de hoofdstad van het buurland Ivoorkust, beschreef ze tegenover het persbureau AP een typerende, niet bepaald als 'precisie-bombardment' te omschrijven aanval die vorige week plaatsvond.

"Een toestel kwam eraan ten noorden van Gbarnga, bij het dorp Pallela, waar een man, een burger, werd gedood. Toen scheerde het laag Gbarnga binnen, schietend op een taxi-standplaats, waar vrouwen fruit verkopen. Daarna vloog het over Broad Street, nog steeds vurend, en doodde een zakenman die uit zijn auto klom."

Geloofwaardigheid

De burgerbevolking in het centraal gelegen Gbarnga heeft volgens Cramer zwaar te lijden onder de oorlogshandelingen: "Elke dag zien we een of twee kinderen voor onze ogen sterven."

De Westafrikaanse vredesmacht die het land vrede zou moeten brengen, heeft zo langzamerhand elke geloofwaardigheid als onpartijdige bemiddelaar in het conflict verloren. In plaats van de strijdende partijen te scheiden, voert zij, zij aan zij met drie andere Liberiaanse groeperingen, oorlog tegen rebellenleider Taylor, die het grootste deel van het land controleert.

De burgeroorlog begon in 1989, toen Taylor met zijn NPFL (Nationaal Patriottisch Front voor de bevrijding van Liberia) vanuit Ivoorkust een invasie ondernam. Zijn doel was de toenmalige president, Samuel Doe, te verjagen. Toen hij voor de hoofdstad, Monrovia, stond, kwamen op Nigeriaans initiatief enige Engelstalige Westafrikaanse landen in actie. De landen, verenigd in de regionale pendant van de EG, Ecowas, moesten de strijdende partijen rond de tafel krijgen om een democratische vredesregeling af te dwingen. Een vredesmacht, Ecomog gedoopt, installeerde zo lang een interim-regering in de hoofdstad.

Maar de vrede is verder weg dan ooit. Ecomog strijdt, samen met troepen die onder gezag staan van interim-president Amos Sawyer, tegen Taylor, in gesloten front met een andere rebellenbeweging, Ulimo genaamd, en met een groepering die is samengesteld uit restanten van het oude regeringsleger van de (inmiddels vermoorde) president Doe.

Die laatste bondgenoten van de vredesmacht vermoordden op 31 januari van dit jaar het hoofd van een chimpansee-onderzoekskolonie, Brian Garnham. Deze Brit had in een via de BBC uitgezonden brief uit de school geklapt over de partijdigheid van Ecomog, en de praktijken van zijn haar bondgenoten. De soldaten kwamen hem opzoeken in zijn onderzoekscentrum, en schoten hem dood voor de ogen van zijn vrouw. Ecomog sprak, zonder een onderzoek in te stellen of zelfs maar excuses aan te bieden, van een "betreurenswaardig incident" .

Vijandelijke dorpen

De vredesmacht bedient zich van strijdmethoden die de burgers zwaar treffen: bombardementen en artilleriebeschietingen op 'vijandelijke dorpen' zijn al maanden aan de orde van de dag. Twee keer werden ziekenhuizen bestookt.

In februari van dit jaar bombardeerden de troepen zelfs een dorp over de grens met Ivoorkust. Veel Franstalige landen, Ivoorkust voorop, zijn ontevreden over het optreden van Ecomog. Ivoorkust wordt er door Ecomog van beschuldigd Taylor en zijn mannen te steunen. Het bombardement zou wel eens niet zo zeer een vergissing, als wel een waarschuwing kunnen zijn geweest aan het adres van Ivoorkust.

De huidige opperbevelhebber van de Ecomog-vredesmacht, de Nigeriaan Adetunji Olurin, heeft hulporganisaties aan gene zijde van het front ervan beschuldigd Taylor te steunen. Omgekeerd noopte Taylor de Verenigde Naties in oktober tot terugtrekking, nadat hij vier VN-medewerkers had 'gearresteerd' omdat ze zouden heulen met de vijand.

Inmiddels verlenen de VN weer voedselhulp aan Gbarnga. En een speciale gezant, Gordon Somers, is twee keer afgereisd om verslag uit te brengen over de algehele toestand. Maar zijn rapport laat nu al vijf maanden op zich wachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden