'Vrede en bezetting kunnen nooit hand in hand gaan'

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - In de Arabische wereld is verdeeld gereageerd op de zeer waarschijnlijke overwinning van Benjamin Netanjahoe. Reacties van regeringsleiders bleven gisteren nog goeddeels uit, omdat zij de definitieve uitslag af willen wachten, maar kranten, deskundigen en regeringsfunctionarissen gaven wel hun mening.

Ook PLO-leider Jasser Arafat onthoudt zich van commentaar tot alle stemmen geteld zijn. Hij heeft leden van zijn regering verboden in het openbaar uitspraken te doen over de voorlopige verkiezingsuitslag. De meest prominente Palestijn die wilde reageren was Hanan Ashrawi, de voormalige woordvoerster van Arafat. “Ik ben ervan overtuigd dat de Palestijnse staat er komt en dat Jeruzalem de hoofdstad wordt. Als Likoed werkelijk vrede wil zullen ze de feiten zoals ze er nu liggen moeten aanvaarden in plaats van zich bezig te houden met ideologieën en wensdromen”, zei Ashrawi gisteren.

Haar vertrouwen wordt niet door veel Palestijnen gedeeld. “Natuurlijk ben ik zeer teleurgesteld over dit resultaat”, zei econoom Khaled Abdel-Shafi. “Niet alleen omdat Netanjahoe gewonnen heeft, maar ook omdat de extreem-rechtse en religieuze partijen terrein hebben gewonnen. Dat is geen positieve ontwikkeling.” Een PLO-functionaris was ronduit pessimistisch. “Ik ben bang dat de Palestijnse staat er voorlopig niet komt. Ik vrees dat Netanjahoe het gezag over de Westelijke Jordaanoever zal overdragen aan Jordanië.” Mahmoed Zahhar, woordvoerder van de islamitische terreurbeweging Hamas, waarschuwde voor een ramp als een rechtse regering in Israël “het geweld tegen de Palestijnen op zou voeren”.

Terugtrekking

In een commentaar op de voorpagina van de staatskrant al-Baath herinnerde Syrië de nieuwe Israëlische leider - “wie dat ook wordt” - er nog eens aan dat er nooit vrede kan komen tussen de twee landen als de Golanhoogte niet terug wordt gegeven. “Vrede en bezetting kunnen nooit hand in hand gaan. Zonder de volledige terugtrekking van Israël uit Arabische gebieden zal er nooit vrede komen in deze regio”, schreef hoofdredacteur Turky Saqr.

De Egyptische staatskrant al-Ahram verwacht dat het vredesproces door zal gaan, ongeacht wie er uiteindelijk als winnaar uit de bus zal komen. “Alle staten in de regio realiseren zich dat er geen alternatief is voor het vredesproces.” De krant voegt er aan toe: “Als Netanjahoe wint zal het misschien langer duren voor de draad weer opgepakt wordt, maar het is zeker dat het vredesproces door zal gaan. Laten we niet vergeten dat Begin en Sjamir (voormalige Likoed-leiders red.) ermee begonnen zijn.” De Egyptische president Hosni Moebarak had woensdag al laten weten dat hij zaken wilde doen met Netanjahoe, mocht hij de verkiezingen winnen. “Als hij zich maar flexibel opstelt. Doet hij dat niet, dan wordt de wereld een stuk gecompliceerder”, aldus de Egyptische president.

De Jordanese krant al-Rai riep de nieuwe Israëlische regering op het vredesproces voort te zetten. “Als dat niet gebeurt, bestaat het gevaar dat alles wat we hebben opgebouwd verloren gaat en dan staan we aan het begin van een nieuw tijdperk dat nog gevaarlijker zal zijn dan het vorige”, waarschuwde de krant.

De staatsradio van Iran voorspelde dat de overwinning van Netanjahoe een enorme klap zal betekenen voor het vredesproces, waar Teheran zich altijd tegen heeft verzet. Zowel Peres als Netanjahoe hebben kiezers proberen te lokken door een hardere politiek tegen de Palestijnen en Libanon te propageren, meende de staatsradio. “Dit toont aan dat geweld, moord en massaslachting algemeen geaccepteerd zijn onder de Zionisten.” Sjimon Peres beschuldigde Iran er vorige week nog van te proberen zijn herverkiezing te dwarsbomen door islamitische groepen aan te moedigen aanvallen op Israël uit te voeren.

Clinton

President Bill Clinton zei gisteren dat het Amerikaanse beleid ten aanzien van Israël en het vredeproces in het Midden-Oosten ongewijzigd blijft, ongeacht wie de verkiezingen wint. “Ons beleid blijft hetzelfde”, zei Clinton. “Als Israël bereid is risico's te nemen omwille van vrede, zijn wij vastbesloten ons best te doen om de risico's te verminderen en de veiligheid van degenen die ze lopen te vergroten.” Tijdens de campagne heeft Clinton zich geschaard achter het land-voor-vrede beleid van premier Peres. Likoed-leider Netanjahoe meent dat die strategie de veiligheid van Israël te zeer in het geding brengt. In zijn reactie zei Clinton dat Netanjahoe en Peres “op verschillende manieren” duidelijk hebben gemaakt dat zij het vredesproces toegewijd zijn.

De Nederlandse minister van buitenlandse zaken Van Mierlo toonde zich bezorgder over het resultaat van de verkiezingen dan over de vraag wie er premier wordt. Het forse verlies van de Arbeidspartij en Likoed zal het vredesproces de komende jaren onder zware politieke druk zetten, meent Van Mierlo.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden